Begijnenmusea in de kijker (2): begijnhofmuseum Dendermonde – Beguine museum in the spotlight: beguine chambers at the beguinage of Dendermonde

(English: see below)

Na het Belevingscentrum op het begijnhof van Kortrijk, maken we een sprong richting Oost-Vlaanderen: het begijnhof van Dendermonde. Het leven van de begijnen in de laatste periode van hun bestaan wordt over twee plaatsen op het hof verdeeld.

Van vroeger tot nu: achtergrond en visie

Op het Dendermondse hof werd, na het overlijden van de laatste begijn in 1975, beslist de herinnering aan de begijnen te bewaren. Twee huizen werden uitgekozen om een accuraat beeld van het dagelijks leven van de vrouwen in de 19e en 20e eeuw weer te geven: huizen nummers 11 en 25 werden in 1981 voor het publiek opengesteld. Daaropvolgend opende in de aanpalende infirmerie van het voormalige huis van de Grootjuffrouw het Museum voor Volkskunde: een deel hiervan betreft ook stukken die het begijnenwezen aangeven.

Op bezoek

In het huis met nummer 11 vinden we een reconstructie van het begijnenleven van de meest recente periode terug: de keuken, slaapkamer en voutekamer* tonen zich. Zo krijgen we een beeld van de taken en dagindeling van een begijn.

Begijnhofmuseum (1)

Begijnenhuis nummer 11.

Huis met nummer 25 was de voormalige woning van de laatste grootjuffrouw : hier zien we de kleine en grote ontvangstkamer. De grote kamer voorziet ruimte  om te kunnen tafelen met belangrijke gasten bij uitzonderlijke gelegenheden. De toonkasten stellen relevante begijnhoofse documenten centraal: o.a. de statuten van 1852 en renteboeken.

Begijnhofmuseum (3)

Grote ontvangstkamer.

De kleine kamer toont ons de bibliotheek- en archiefkast van de grootjuffrouw. Aanpalend treffen we nog een authentieke keuken in de oude infirmerie, nu het Museum voor Volkskunde.

Begijnhofmuseum (4)

Kleine ontvangstkamer.

Praktisch:

De begijnenhuizen en het Museum voor Volkskunde zijn vanaf april tot eind oktober te bezoeken van dinsdag tot zondag van 9u30 tot 18u.

*Voutekamer of ‘opkamer’: een verhoogde kamer die met een trapje te bereiken is. Eronder ligt meestal een kelder. Voutekamers kunnen bergplaats, slaapkamer of bijkamer als functie hebben.

Met dank aan mevrouw R. Stuer- Stedelijke musea Dendermonde

(English)

After a visit at the Experience Center at Kortrijk, we jump to the East side of Flanders: the beguinage of Dendermonde. The life of the beguines is shown here in two houses on the beguinage.

Fron the early days till now: background and vision

After the dead of the last beguine on the beguinage of Dendermonde in 1975, the decision to keep the beguines in memory was ready to be realized. Two houses were renovated and arranged to show the life of the women during the 19th and 20th century. House ‘number 11’ and ‘number 25’ opened their doors in 1983. Following this pattern the Museum of Folk was installed in the same year: this house was once the hospital of the beguinage and shows us ome pieces of the beguine life.

A vist 

A close view of house numer 11shows us a reconstruction of the beguine life: kitchen, sleeping room and storing place. This house gives us an example of the tasks and daily life of a beguine.

Begijnhofmuseum (1)

Beguine house number 11.

The big house at number 25 was once the house of the mistress and partly a hospital: here we enter a small and large meeting room. On some occasions important guests were invited to dinner with the leading lady of the beguinage. Relevant documents are shown through glass, e.g. the written statutes of 1852 and some accountancy books.

Begijnhofmuseum (3)

Large meeting room

In the small meeting room we can see the library of the mistress, here she kept all documents and books in a large closet. In the old hospital of the beguinage we find an authentic beguine kitchen, the rest of the house resides the Museum of Folk where the life of lay people in the 19th and 20th century is explained.

Begijnhofmuseum (4)

Visiting information:

Open from April till the end of October from Tuesday till Sunday  from 9.30 till 6 o’clock.

Thanks to R. Stuer- Stedelijke musea Dendermonde

© Debby Van Linden

Advertisements

Herstorisch Dendermonde: met ups en downs

De begijnen in Dendermonde verhuisden in 1288 van hun plek nabij de Sint-Gilliskerk naar de plaats van het huidige begijnhof. Als beschermheilige kozen ze Sint-Alexius: opvallend genoeg een man, de meeste andere hoven deden dit niet. De bloeiperiode in de 14e en 15e eeuw werd teniet gedaan door de Beeldensorm in 1578. Later, door de katholieke overwinning, herstelde het hof zich en brak er wederom een bloeiperiode aan: het begijnenaantal steeg en huizen werden bijgebouwd. Onder het latere gezag van Lodewijk XIV en zijn opvolgers kwam het begijnhof onder toezicht van de Commissie der Burgerlijke Godshuizen (het huidige O.C.M.W.): de grootjuffrouw mocht enkel nog de infirmerie besturen en een deel van de huizen aan de zuidzijde werd verkocht.

P1040867

In 1865 besloot het liberale stadsbestuur het gehele hof te verkopen. Dit werd voorkomen door adellijke steun: Frédéric-Charles van der Brugghen-de Naeyer betaalde voor het hof en gaf het aan de begijnen in huur. Erfgenamen beslisten erna het deels te schenken aan de begijnen, deels te verkopen: de huizen aan de westzijde gingen onder de hamer. Op dit gedeelte werd later en muur gebouwd om zo het hof te kunnen afsluiten. Het begijnenaantal daalde gestaag tot het overlijden van de laatste oorspronkelijk bewoonster in 1975.

P1040863

P1040864

De begijnhofpoort bestaat uit een ingang waarachter onmiddellijk een lang weggetje volgt naar een tweede poort: de stadsdrukte vervaagt geleidelijk bij het binnentreden van het hof.

P1040773

Net na de poort, op de linkerkant, treffen we een kapelletje aan ter ere van Sint-Antonius. In de 19e eeuw kende zijn verering een grote heropleving (dit dateert van 1889 en staat op de plaats van het vroegere portiershuisje).

P1040786

De toenmalige infirmerie en het groothuis vormen een geheel en hebben nu een functie als begijnhof-en volksmuseum. Tevens is er de mogelijkheid een begijnhofhuis te bezoeken.

P1040841

Ook in dit begijnhof vinden we een Lourdesgrot terug naar aanleiding van de Mariaverering en ter gedenken aan Bernadette Soubiron.

P1040780

De huidige begijnhofkerk werd ingewijd in 1929. Zoals eerder aangehaald leed de eerste kerk veel schade door de beeldenstorm. Latere bezettingen en veroveringen vernietigden één of meerdere stukken van het gebouw. De kerk is neogotisch van aard en de reliëfs in de gevel stellen de zeven weeën van Maria voor.

Dendermonde: vergane glorie

Tussen twee appartementsblokken in, stapte ik de poort van het Sint-Alexiusbegijnhof binnen. Een lang wandelpad kwam me tegemoet: vreemd, een toegangspoort en vervolgens een weggetje. Het pad voortgaande verdween het drukke stadsgeruis geleidelijk…

poortdmonde

Vervolgens stond ik voor een tweede poort in de vorm van een hek en ontmoette het Dendermondse hof: een oase van stilte en groen, een groot plein met huizen langs de kant en de begijnhofkerk in het midden.

poort2

P1040845

Een ‘wauw’-gevoel kwam op… tot ik langs de huizen passeerde en merkte dat velen ervan een verwaarloosde indruk op me maakten. De woorden ‘vergane glorie’ kwamen in me op: er was een museum, er waren aanduidingen van conventshuizen,… en toch maakte het hof een trieste indruk. Hier was ooit in geïnvesteerd en dit kon iets moois worden…

P1040846

Ik besloot rond de kerk, tussen het groen te gaan kijken en schrok toen ik ze plotsklaps weer ontmoette: Maria. ‘Hier ben je weer’ groette ik haar rustig. Mijn ‘omkering’ in Turnhout bleef behouden, ze mocht er zijn voor mij.

P1040841

Het museum binnengaande, viel me een schilderij op dat me onmiddellijk intrigeerde: de zeven zwaarden doorkliefden het hart… Wat zou dit te betekenen hebben? Hier wilde ik meer over opzoeken!

P1040789

Terug buiten bestudeerde ik de muur die naar de andere kant van het hof liep: naderbij komende stelde ik vast dat op deze muur ‘nepdeurtjes’ waren geschilderd. Van ver leken dit begijnhofhuizen te zijn met bijhorend toegangspoortje, dichterbij gekomen bleek dit een illusie te zijn…

P1040774

Terwijl ik het hof een paar keer doorwandelde, bleef het dubbele gevoel: dit hof had meer zorg nodig! Terwijl ik naar de uitgang liep, genoot ik van de stilte op het hof en de avondzon die speels schaduwen werpte op het grasplein. Hier was het weer, dat fijne thuisgevoel…

P1040872