Terugblik op 2017 – Looking back on 2017

(in English: see below)

Het afgelopen jaar 2017 stond in het teken van het verder uitdragen van  het begijnenerfgoed via onderzoek voor ‘Wijze vrouwen’, het geven van vertelwandelingen en lezingen en, daarbovenop, een begijnse protestactie.

Doorheen het Vlaamse land

Vanuit het Groot Begijnhof – universitair Woonerf KU Leuven werd in januari onderzoek naar de begijnhoven van Vlaams-Brabant aangepakt, waarbij de rijkdom van nabijgelegen archieven en universiteitsbibliotheken die deze stad rijk is, werd ontdekt. Na de verwerking van alle gegevens, bij het opduiken van de eerste lentebloeiers, spoorde het ‘Wijze vrouwen’-onderzoek richting gastvrije Kempen en Breda. Tijdens de zomerperiode pluisde ik de archieven van de Mechelse vrouwensteden en deze van het begijnhof van Antwerpen uit. Terwijl het jaar op haar laatste benen liep, treinde ik naar de Brusselse regio.

Erfgoed uitdragen

Verenigingen toonden interesse in het begijnenerfgoed: via een lezing en/of vertelwandeling vernamen zij meer over de revolutionaire vrouwen die acht eeuwen geschiedenis schreven.

zilverenpasserfebruariKrijk

Lezing met aansluitende rondleiding door het Belevingscentrum – begijnhof Kortrijk voor de damesgroep ‘de Zilveren Passer v.z.w.’ Copyright foto: D. Van Linden

Actie ondernemen

Tegen de betuttelende, geïnfantiseerde benoeming van begijnen in de tekst bij de straatnaam van begijn Marcella Van Hoecke ondernamen mevrouw Cécile Van Ooteghem, lid Raad van Bestuur van het Groot Begijnhof Sint-Amandsberg, en ikzelf actie. In tandem werkende én met vele steunende handtekeningen, bereikten we dat ‘begijntje’ ‘begijn’ geworden is op het straatnaambord.

fotoBArtbijGoethals

Links eerste initiatiefneemster mevrouw Cécile Van Ooteghem, rechts tweede initiatiefneemster Debby Van Linden, met in het midden het portret van de laatste grootjuffrouw Josepha Goethals (Mattekeskamer, Groot Begijnhof Sint-Amandsberg). Foto copyright: B. Stevens.

2017 was een bewogen jaar. Met hetzelfde enthousiasme, vanuit dezelfde ‘ongebonden verbonden’ – houding als vertrekpunt en met een warme appreciatie voor samenwerking en steun in een begijns kader worden de eerste stappen in 2018 gezet…

(in English)

The past year 2017 was dedicated to carrying forward the heritage of the beguines. The main task was the research for ‘Wise women’, occasionally and on request guide tours and readings providing. When the city of Ghent took a decision on the beguine past, there was protest and action taken to change the representation of them.

Crossing Flanders

Starting in January I did research on the beguinages of the Flemish part of Brabant. Staying at the Large Beguinage University Residency University of Leuven I lived closely to archives and libraries. By spring I visited the part of north-Flanders, crossing the border to study the beguinage of Breda. During summer the Belgian rails brought me to Mechelen and Antwerp. The last few weeks of 2017 I turned to the Brussels area.

Carrying forward their heritage

On request I provided guide tours or lectures for a local circle or assembly. They had the chance to know a lot more about the revolutionary women called ‘beguines’.

zilverenpasserfebruariKrijk

Lecture and guide tour through The Experience Center for the ladies group  ‘de Zilveren Passer v.z.w.’ – beguinage of Kortrijk. Copyright foto: D. Van Linden

Action needed

When the Council of Ghent dediced to use ‘little beguine’ on a new street name, action was taken by lady Cécile Van Ooteghem, member of the Board of the Large beguinage of Sint-Amandsberg, and myself. Supported by many signatures we reached our goal: ‘beguine’ will be put on the street name of Marcella Van Hoecke, last beguine of Ghent.

fotoBArtbijGoethals

On the left first representative lady Cécile Van Ooteghem, on the right second representative Debby Van Linden, in the middle a portrait of the last misstress Josepha Goethals (Mattekeskamer, Groot Begijnhof Sint-Amandsberg). Foto copyright: B. Stevens.

2017 was a year filled with a strong engagement for the beguine heritage. With the same spirit, ‘boundless and connected’ as key words in attitude and with appreciation for cooperation and helping hands, I reach out to 2018.

Copyright tekst/text: Debby Van Linden.

Advertisements

Herstorisch Herentals: half om half

Het eerste begijnhof dateert van 1260, vermoedelijk leefden ervoor al begijnen samen in conventshuizen in de buurt van de Sint-Waltrudiskerk. Het hof bloeide rijkelijk tijdens de 15e eeuw dankzij de strikte organisatie en structuur (vaste statuten): er waren vier grootjuffrouwen aangesteld die aan het stuur stonden van het begijnhof met toen ongeveer 300 begijnen. De oprichting van de Heilige Geesttafel droeg hieraan bij, daar armere begijnen op deze steunmaatregel konden leunen.

In 1578 kwam Herentals onder calvinistisch bestuur en werd het begijnhof preventief platgebrand opdat de Spanjaarden geen onderdak zouden treffen bij hun inval. Als gevolg hiervan vluchtten vele begijnen. Later in de 16e eeuw was er gezagsherstel en konden de begijnen enkele huizen aankopen om zo een nieuw begijnhof te stichtten. Het aantal begijnen steeg weer, deze keer tot ongeveer 235 in 1700. De Franse bezetting in de 18e eeuw wees het hof toe aan de Commissie der Burgerlijke Godshuizen (huidige OCMW). Langzaamaan kwamen de huizen leeg te staan en liep het begijnenaantal terug. In 1906 werd een deel van de huizen verkocht om er een school van te construeren en in 1966 besliste de Commissie het noordelijk deel te slopen om er een woningbouwcomplex voor senioren van te maken.

P1040252

P1040319

De begijnhofpoort dateert van 1640 en heeft een mooie spitsboogvorm. De kerk werd gebouwd over een periode van 15 jaar waarbij de werken startten in 1599. In 2003 werd een grondige renovatie uitgevoerd. Aan de vroegere boomgaard tref je een Lourdesgrot, geschonken door begijn Maria Ooms in 1919*.

P1040275

Het groothuis, meestal de verblijfplaats van de grootjuffrouw(en), en deels ook fungerende als infirmerie, vinden we terug op nummer dertien. Tot kort geleden was dit gebouw te bezoeken als begijnhofmuseum, doch wegens renovatiewerken kan dit (voorlopig?) niet. De pastorie, verblijfplaats van de pastoor buiten het hof (aangezien een man), vinden we terug op nummer zeven.

P1040320P1040285

*Replica’s van de Lourdesgrot kwamen voort uit de Mariaverschijning, getuigende door Bernadette Soubirous in 1858. Enige tijd later werden deze door de kerk erkent.