Terugblik op 2017 – Looking back on 2017

(in English: see below)

Het afgelopen jaar 2017 stond in het teken van het verder uitdragen van  het begijnenerfgoed via onderzoek voor ‘Wijze vrouwen’, het geven van vertelwandelingen en lezingen en, daarbovenop, een begijnse protestactie.

Doorheen het Vlaamse land

Vanuit het Groot Begijnhof – universitair Woonerf KU Leuven werd in januari onderzoek naar de begijnhoven van Vlaams-Brabant aangepakt, waarbij de rijkdom van nabijgelegen archieven en universiteitsbibliotheken die deze stad rijk is, werd ontdekt. Na de verwerking van alle gegevens, bij het opduiken van de eerste lentebloeiers, spoorde het ‘Wijze vrouwen’-onderzoek richting gastvrije Kempen en Breda. Tijdens de zomerperiode pluisde ik de archieven van de Mechelse vrouwensteden en deze van het begijnhof van Antwerpen uit. Terwijl het jaar op haar laatste benen liep, treinde ik naar de Brusselse regio.

Erfgoed uitdragen

Verenigingen toonden interesse in het begijnenerfgoed: via een lezing en/of vertelwandeling vernamen zij meer over de revolutionaire vrouwen die acht eeuwen geschiedenis schreven.

zilverenpasserfebruariKrijk

Lezing met aansluitende rondleiding door het Belevingscentrum – begijnhof Kortrijk voor de damesgroep ‘de Zilveren Passer v.z.w.’ Copyright foto: D. Van Linden

Actie ondernemen

Tegen de betuttelende, geïnfantiseerde benoeming van begijnen in de tekst bij de straatnaam van begijn Marcella Van Hoecke ondernamen mevrouw Cécile Van Ooteghem, lid Raad van Bestuur van het Groot Begijnhof Sint-Amandsberg, en ikzelf actie. In tandem werkende én met vele steunende handtekeningen, bereikten we dat ‘begijntje’ ‘begijn’ geworden is op het straatnaambord.

fotoBArtbijGoethals

Links eerste initiatiefneemster mevrouw Cécile Van Ooteghem, rechts tweede initiatiefneemster Debby Van Linden, met in het midden het portret van de laatste grootjuffrouw Josepha Goethals (Mattekeskamer, Groot Begijnhof Sint-Amandsberg). Foto copyright: B. Stevens.

2017 was een bewogen jaar. Met hetzelfde enthousiasme, vanuit dezelfde ‘ongebonden verbonden’ – houding als vertrekpunt en met een warme appreciatie voor samenwerking en steun in een begijns kader worden de eerste stappen in 2018 gezet…

(in English)

The past year 2017 was dedicated to carrying forward the heritage of the beguines. The main task was the research for ‘Wise women’, occasionally and on request guide tours and readings providing. When the city of Ghent took a decision on the beguine past, there was protest and action taken to change the representation of them.

Crossing Flanders

Starting in January I did research on the beguinages of the Flemish part of Brabant. Staying at the Large Beguinage University Residency University of Leuven I lived closely to archives and libraries. By spring I visited the part of north-Flanders, crossing the border to study the beguinage of Breda. During summer the Belgian rails brought me to Mechelen and Antwerp. The last few weeks of 2017 I turned to the Brussels area.

Carrying forward their heritage

On request I provided guide tours or lectures for a local circle or assembly. They had the chance to know a lot more about the revolutionary women called ‘beguines’.

zilverenpasserfebruariKrijk

Lecture and guide tour through The Experience Center for the ladies group  ‘de Zilveren Passer v.z.w.’ – beguinage of Kortrijk. Copyright foto: D. Van Linden

Action needed

When the Council of Ghent dediced to use ‘little beguine’ on a new street name, action was taken by lady Cécile Van Ooteghem, member of the Board of the Large beguinage of Sint-Amandsberg, and myself. Supported by many signatures we reached our goal: ‘beguine’ will be put on the street name of Marcella Van Hoecke, last beguine of Ghent.

fotoBArtbijGoethals

On the left first representative lady Cécile Van Ooteghem, on the right second representative Debby Van Linden, in the middle a portrait of the last misstress Josepha Goethals (Mattekeskamer, Groot Begijnhof Sint-Amandsberg). Foto copyright: B. Stevens.

2017 was a year filled with a strong engagement for the beguine heritage. With the same spirit, ‘boundless and connected’ as key words in attitude and with appreciation for cooperation and helping hands, I reach out to 2018.

Copyright tekst/text: Debby Van Linden.

Zomerse begijnhofbezoeken…

De afgelopen weken verdeelde ik een stuk ‘vakantie’ rond een trilogie: drie begijnhofbezoeken, telkens een fijn wederzien…

Het hof te Kortrijk baadt vooraan de vrouwenstad gedeeltelijk in restauratiewerken, ‘s avonds is het achteraan ‘bij Marcella’ en aan de bleekweide echter, alsook ‘bij Johanna’ zalig vertoeven*…

Beeld van gravin Johanna van Consantinopel - oorspronkelijke beschermvrouwe en financieel ondersteunster van het hof- op Joanna's plein.

Beeld van gravin Johanna van Consantinopel – oorspronkelijke beschermvrouwe en financieel ondersteunster van het hof – op Joanna’s plein.

Gietijzeren beeld van Marcella Pattyn (de laatste begijn), kijkend naar de Sint-Annazaal oftewel belevingscentrum van het hof.

Gietijzeren beeld van Marcella Pattyn (de laatste begijn), kijkend naar de Sint-Annazaal oftewel belevingscentrum van het hof.

De grens overstekende laafde ik me aan de schoonheid, het groen en de stilte van het Bredase begijnhof.

Poort van het hof, tevens ingang.

Poort van het hof, tevens ingang.

P1070339

Tevens ontdekte ik vrouwenkracht in de meest mooie én praktische vorm…

Vliegengordijn 'Frieda Kahlo' van bewoonster nummer 33 - met dank voor de babbel en de foto.

Vliegengordijn ‘Frieda Kahlo’ van bewoonster nummer 33 – met dank voor de babbel en de foto.

Afsluiten deed ik op het plattelandse hof van Hoogstraten, een oase van rust, met een gepaste spreuk…

Begijnhof Hoogstraten achteraan

Begijnhof Hoogstraten achteraan

Wijze madammenspreuk'aan de zijmuur van het museum op het hof.

‘Wijze madammenspreuk’ aan de zijmuur van het museum op het hof.

Zicht op de begijnhofkerk achteraan het hof.

Zicht op de begijnhofkerk achteraan het hof.

Na elk bezoek was het altijd moeilijk afscheid nemen. Resultaat: doodmoe maar zielsgelukkig…

© Debby Van Linden

*Dank aan Claude Bouckaert voor de schenking van ‘De laatste der begijnen’ tijdens onze ontmoeting.

Stil en weids Hoogstraten…

Aan een drukke doorgangsweg piepte het begijnhof me tegemoet. ‘Vreemd’ dacht ik ‘een hek in plaats van een poort.’ Het begijnhof binnengaande kwam de kerk me onmiddellijk tegemoet. Aangezien er een trouwplechtigheid gaande was, besloten wij eerst de rest van het hof te verkennen.

P1040600

Eénmaal achter de kerk viel het lawaai van de auto’s weg en opende zich een ruimte van groen en stilte: mooi onderhouden huizenrijen en grasvelden nam ik in me op.

P1040644

Alhoewel deze indrukken me goed deden, merkte ik de begijnenspirit in ‘aandenken’ te missen. Het hof was prachtig gerestaureerd, een begijnbeeldje ter aandenken was aanwezig, de waterputten-en pompen waren er nog, en toch… waar waren de begijnen als sterke vrouwen?

P1040643

Het Stedelijk museum binnengaande, hoopte ik hier ‘meer’ te vinden. Er was wat begijnengeschiedenis aanwezig, doch matig en weinig uitgewerkt. Aan de zijkant van het museum merkte ik een aantal bordjes op met bezielende spreuken: één ervan trok mijn speciale aandacht. Zelf begon ik te leren ‘verstand’ en ‘gevoel’ te combineren in mijn beslissingen en deze uitspraak kon dit proces heel kort en krachtig weergeven.

P1040724

Het begijnhof rondwandelende, verkende ik elke hoek en elk huis. Naar wat ik dacht dat de toegang tot de nabijgelegen parking zou zijn, openbaarde zich nogmaals een weidse, groene en stille ruimte. Het was zalig hier te vertoeven.

P1040750

Na nog een aantal rondjes ‘van het hof genieten’, trokken we terug naar de voorkant van het hof. Inmiddels konden we de begijnhofkerk binnen: bij binnenkomst stelde ik vast dat de begijnenspirit hier wel duidelijk aanwezig was. Begga stond rijkelijk en veelvuldig afgebeeld en Catharina kreeg tevens een prominente plaats. In de kerk was een schilderij van het huwelijk van Maria en Jozef aanwezig – het was de eerste keer dat ik van dit tafereel een beeltenis zag. Mij viel op hoe, naast Maria en Jozef in het midden, zij omringd werden door een groep vrouwen!

P1040678

Een beetje verder kwam ik ze weer tegen: Maria! Ze bleef me begeesteren…