‘Wijze vrouwen’-project: laatste dagen! – ‘Wise women’-project: last days!

(in English: see below)

cropped-geef-de-begijnen-een-identiteit-01.jpg

Het ‘Wijze vrouwen’-project loopt bijna op haar einde*. Ondertussen staat de teller op 60 percent!

Hierbij danken we alvast de donateurs die een bijdrage leverden: zowel bekenden als onbekenden gaven een donatie. Ook van bewoners van het Kortrijkse begijnhof, het Gentse ‘Ter Hoye’-begijnhof en de Vrienden van het Begijnhof van Turnhout kwam er hartverwarmende steun. Tevens een oprechte ‘dank u’ aan de donateurs vanuit Italië. Speciale dank gaat alvast uit naar de verkregen steun vanuit het Kortrijkse hof, zijnde de ‘Vrienden en bewoners begijnhof Kortrijk’ en KU Leuven Groot Begijnhof, fijn te merken dat de begijnhoven zélf dit project steunen.

Debbyresarch

Alvast de eerste zaken aan het doornemen. (foto: W. Vandamme)

Om het boek te kunnen realiseren, hebben we nog een aantal donaties nodig: neem de kans om bij te dragen aan het ‘Wijze vrouwen’-boek! Geef de begijnen de identiteit die ze meer dan verdienen, zet ze mee neer in woord en beeld!

*De crowdfunding sluit op 17 april.

The ‘Wise women’-project is almost ending: one week to go*. We are counting 60 percent! We wish already now to thank everybody who provided a donation: support came from people who we know and also from unknown corners. We wish to thank the residents of the beguinage of Kortrijk and Gent (Our Lady Ter Hoye) also the ‘Friends of the beguinage of Turnhout’ for their generous support. A warm ‘thank you’ to the people who donated all the way from Italy. A special word of thanks goes to the beguinage of Kortrijk – ‘Friends and residents of beguinage Kortrijk’- and to the Catolic University-Great Beguinage Leuven: the warm support from the beguinages themselves is genuinely appreciated.

Debbyresarch

Preparing… (photo: W. Vandamme)

To realise this boek, we need a few more donations: take your chance to provide for the ‘Wise women’-book! Give the beguines the identity they deserve, let’s put them, the women who made a past of 800 years, in the spotlight!

*the crowdfunding will close on April 17th.

Advertisements

Herstorisch Leuven – Klein begijnhof: een restje glorie

Over de stichting van dit begijnhof is weinig met zekerheid te vertellen, men veronderstelt dat de aangelegen Sint-Gertrudisabdij een grote rol vervulde in het ontstaan van een begijnengemeenschap en hen tevens financiële steun verleende. De schenking van een huis aan de infirmerie door rijke begijnen in 1295 is echter een vaststaand feit.

In de 14e eeuw brak een rustige groeiperiode aan: een kapel werd gebouwd en gravin Johanna van Constantinopel erkende officieel de rechten van het hof. De 17e eeuw kenmerkte zich door een grote bloei, net zoals de meeste andere begijnhoven: het begijnenaantal steeg enorm en een nieuw bedehuis werd gebouwd.

huisbegL

In de 18e eeuw werd het hof door de Fransen opgeheven en de infirmerie over in handen van de Commissie der Burgerlijke Godshuizen (het toenmalige O.C.M.W.). Het begijnhof werd later weer vrijgegeven, doch door het dalende begijnenaantal was heropbouw niet meer mogelijk. Niet lang na het overlijden van de laatste straffe madam, wordt ‘afbreken’ realiteit: de poort en de kapel verdwenen. In 1954 ging ook de infirmerie tegen de grond ten voordele van een nabijgelegen brouwerij.

begijnhofLingang

Van de oorspronkelijke 32 huizen blijven er nu 27 over, deze werden in 1980 gerestaureerd. Via de naamplakkaatjes aan de huizen blijft een glimp van verleden bewaard…

conventL

beggL

Doorheen onze wandeling langs de Leuvense hoven, vonden we een aandenken aan de mannelijke begijnen, de bogaarden, in de Mechelsestraat. Ook de mannen laten hun ‘roots’ zien…

Verderop in Leuven: een straatje…

Na de imposante invloed van het Groot Begijnhof te hebben ervaren, keken we uit naar ‘de buurvrouw’: het Klein Begijnhof. Met een aandachtstrekkende ‘miauw’ nodigde mevrouw Poezebeest mij uit binnen te wandelen…

begijnhofbinnen

De tegenstelling was enorm: geen poort, geen kapel, geen beeld of aandenken, enkel een (weliswaar mooi onderhouden) straatje. De plaats gaf me een dubbel gevoel: hier was duidelijk recente aandacht voor renovatie geweest, langs de andere kant miste ik de beslotenheid en unieke begijnhofsfeer.

middenvhstraatjeleuven

P1050202

In de hoop meer te vinden, besloten we de abdijkerk te gaan bezichtigen. De begijnen zouden immers vanuit de abdij hun gemeenschap hebben opgebouwd. Hier botsten we op een gesloten deur. Blijkbaar konden we enkel binnen bij de vieringen.

P1050218

Met een enigzins teleurgesteld gevoel wandelde ik een laatste keer het straatje door… Wat had ik graag meer over deze Leuvense madammen geweten…

Herstorisch Mechelen: verhuizingen en grandeur (3)

Het Klein Begijnhof ademt niet de grandeur van haar zusterhof uit, maar biedt door haar kleinschaligheid een pittoreske sfeer. De poorten naar het hof en een groot aantal huizen zijn er niet meer, de serene sfeer proef je echter nog wel in de kleine en verborgen hoekjes…

In 1260 vertrokken, zoals reeds eerder aangehaald, de begijnen uit het Klein Begijnhof weg om aan de overkant van de Sint-Katelijnekerk een nieuw en groter begijnhof te bouwen. Oudere, bejaarde en zieke begijnen wilden echter blijven in hun ‘hofke’ dat hen zo vertrouwd was. De Maria Magdalena-kapel vormde hun gebedsplaats. Hierbij is het belangrijk te vermelden dat Maria Magdalena als vrouw voor de begijnen een belangrijke identificatiefiguur vormde daar zij degene was die, als apostel*, het dichtst bij Jezus leefde en hem als eerste had gezien bij zijn herrijzenis uit de dood. In hun geloof poogden de begijnen Jezus ook zo nabij mogelijk te zijn.

Maria Magdalena-kapel door Ann Slaghmenken

Maria Magdalena-kapel door Ann Slaghmenken

Hoek M.Magdalena-kapel: foto door Karine Govaert

Hoek M.Magdalena-kapel: foto door Karine Govaert

De kapel vormt nu een sportzaal voor de leerlingen van de lagere school.

Tussen de huizen met nummers 12 en 14 vinden we een intiem begijnenbeluikje terug, genaamd ‘De Bogaard’. Het mooiste huis zonder ommuurring is zonder twijfel nummer 14, onmiddellijk aan de doorgang van het beluik.

P1030657

* Maria Magdalena werd later door de kerk als prostituée ‘herschreven’ en als zodanig weggeveegd. Dankzij ettelijke studies naar de relatie tussen Maria Magdalena en Jezus Christus en bestudering van haar evangelie, heeft de kerk kortgeleden deze ‘foute filtering’ toegegeven.

© Debby Van Linden

Bronnen: zie Herstorische Mechelen: verhuizingen en grandeur (1)

Herstorisch Mechelen: verhuizing en grandeur (1)

Zowel het Groot als Klein Begijnhof van Mechelen kent een rijke geschiedenis…

Het Groot Begijnhof van Mechelen vormt de vierde plaats waar de begijnen woonden. Van hun eerste vestiging vinden we enkel nog een straatnaam terug: de begijnenstraat, vlakbij de Grote Markt. Nabijgelegen treffen we de ‘Oude Beggaardenstraat’, een teken naar de mannelijke begijnen? Op zoek naar meer stilte en afzondering besloten zij te verhuizen naar de Heembeend, waar nu het ‘Klein begijnhof’ ligt met een kapel en enkele overblijvende huizen rijk. Een nog rustigere en volgende vestiging was op de huidige ‘Begijnenweide’, net buiten de stadsmuren. In een immense 16e eeuwe bloeiperiode werd er gebouwd en ingetreden, de infirmerie genoot grote bekendheid en adellijke ondersteuning van Maria van Lummen en haar dochter Sophia maakte verder expansie mogelijk. Dit begijnhof werd met een oppervlakte van bijna 20 ha het grootste bestaande begijnhof.

Later in de 16e eeuw werd het begijnhof ‘preventief’ platgebrand uit angst voor vestiging van de Spaanse troepen. In 1588 werd aan de begijnen een nieuw hof toegekend, binnen de stadsmuren (daar veiliger) en met de huidige Nonnenstraat als hoofdstraat. In de 17e eeuw bouwden de begijnen hun ‘hof’ verder uit met nieuwe huizen, doch de Franse inval zorgde voor vernietiging van de begijnhofpoorten en enkele huizen en de verkoop van de kerk (deze hebben zij later kunnen terugkopen).

De bouwwerken voor de Sint-Katelijnekerk waren gestart in 1629. De begijnen kozen als patroonheiligen voor Catharina* en Alexius*.

Begijnhofkerk in restauratie aan de buitenkant.

Begijnhofkerk in restauratie aan de buitenkant.

Catharina van Alexandrië, vrouw met een ijzersterk geloof en overtuigingskracht.

Catharina van Alexandrië, vrouw met een ijzersterk geloof en overtuigingskracht.

Deze barokkerk baadt in weelde, in tegenstelling tot de meeste andere begijnhofkerken, en werd ontworpen door Jacques Franquart, hofarchitect van aartshertoging Isabelle. De kerk staat middenin het begijnhof en op nauwe afstand van de omliggende huizen waardoor haar pracht en praal niet tot haar recht komt en foto’s nemen een hachelijke opdracht wordt.

to be continued…

*over deze heiligen later meer

© Debby Van Linden

Bronnen:

Heirman, M., Langs Vlaamse begijnhoven, 2001.

Van Aerschot, S. en Heirman, M., Vlaamse begijnhoven, werelderfgoed, 2001.