Terugblik op 2015 – Looking back on 2015

(English: scroll down, please.)

Eerst en vooral wens ik u een gelukkig en voorspoedig begijnengoed jaar 2016!

Het nieuwe jaar open ik graag met een terugblik op het voorbije…

Bezoeken

2015 begon met het bezoek van de begijnhoven van Tongeren en Sint-Truiden, de laatsten van de Limburgse poot van de begijnhovenqueeste. Daarna waren de restanten van de Brusselse vrouwenstad en het pittoreske Anderlechtse hof aan de beurt. Vervolgens staken we de grens over richting Duitsland voor een driedaags bezoek een het Hildegardklooster.

adamikke

Bezoek aan het begijnhof van Amsterdam.

De hoven van onze noorderburen waren een aangename verrassing: Breda en Amsterdam hadden zo hun eigen charmes. De lente werd via een tussenstop aan het Brugse hof aanschouwd. Antwerpen, Gent en Tienen vormden de allerlaatste queestehaltes, om vlak erna een ‘return’ te maken naar de plek waar het ooit allemaal begonnen was: Mechelen.

Na een terugblik, gevolgd door een deugddoende vakantie besloten het begijnenvirus en ik, inmiddels goede vriendinnen geworden, dat we nog niet uitverteld waren…

…en verspreiden door te lezen, te schrijven en te verhalen…

Blog Debby IMG_9294 02

Lezing in het Kortrijkse begijnhof (foto: W. Vandamme – met dank voor gebruik)

2015 betekende ook een jaar van uitdragen: via vertelwandelingen, schrijf-en opzoekwerk bracht ik het begijnenerfgoed bij ‘Mieke en allevrouw’ alsook ‘Jan en alleman’: o.a. een artikel in de Begijnhofkrant van Turnhout, publicaties in ‘Ons Begijnhof’, vertelwandelingen en een lezing.

P1070198

Vertelwandeling gevende op het begijnhof van Sint-Amandsberg.

Daarnaast verscheen de facebookpagina ‘begijnhovenqueeste‘ met als doel begijnhoofs nieuws samen te brengen.

…naar het openen van een nieuw jaar 2016!

Begijnhovenqueeste blijft schrijven, met dezelfde formule én de toevoeging van langere artikels: een begijnenthema wordt al eens dieper uitgespit en gekruid met vurige pittigheid, krachtige kwetsbaarheid of een stillere-dan-stil-stilte.

De wijze vrouwen bleven en blijven me boeien…

© Debby Van Linden

 

First of all I would like to wish you a happy New Beguine Year 2016!

I would like to open this new year looking back on 2015…

Visiting

2015 started with visiting the beguinages of Tongeren and Sint-Truiden, the last ones from the Limburg part my quest of beguinages. After that I saw the women cities of Brussels and Anderlecht. A long drive to Germany showed me the spirit and teaching of the nuns at the monastry of Hildegard.

adamikke

Visiting the beguinage of Amsterdam.

Travelling didn’t stop as I visited the Netherlands: the beguinages of Breda and Amsterdam were surprsingly beautiful! Spring came and this meant a visit to the beguinage of Bruges to see the field of narcis flowers. AntwerpGent en Tienen were the last stops on my quest, making a return to the place were it all once started: Mechelen.

After looking back on this journey, followed by a holiday, me and my passion for the wise women – we had become good friends by then- decided to go on writing and telling about this herstory.

and bringing knowlegde to people by writing, guiding and telling… 

Blog Debby IMG_9294 02

Giving a lecture at the beguinage of Kortrijk (picture by W. Vandamme – thank you for providing).

2015 was a year of bringing the wise women in public: through guide tours, research and writing I reached out to people: e.g. an article in the Beguine Newspaper of Turnhout and Ghent,  guide tours and a lecture.

P1070198

Summer 2015: telling about the wise women at the beguinage of Sint-Amandsberg.

Honouring the wise women I decided to make a facebookpage dedicated to them: on ‘begijnhovenqueeste‘ I provide news and information about them, about their past and their heritage in these times.

…opening a new year 2016!

Community of beguine news keeps on writing! In this new year I will add longer articles about a specific beguine theme, diving  deeper into subjects, adding a slice of silence, spiciness and the power of vulnerability.

My passion for the beguines is here to stay…

© Debby Van Linden

 

Advertisements

De queeste: een terugblik (2): de ‘mensen’-weg

Een weg afleggen, draagt veranderingen in zich die zich weerspiegelen op verschillende vlakken…

Stad en land afreizende, begijnhoven bezoeken, durven vragen stellen, een blog schrijven,… onderweg kwam ik heel wat mensen tegen die kort of langer bleven…

Onderweg

Terugkijkende besef ik aan een ellenlange lijst te komen als ik naga waar een ontmoeting van betekenis was: de alleszeggende blik van de non in Brugge, het kerkbezoek in Herentals, een begijnenboek als cadeau uit handen van een vriendin – ‘toevallig gevonden’, de Klantvriendelijke service in ‘De Slegte‘, de gepaste informatie bij het zoeken naar ‘Maria‘, de mensen die naar mijn eerste lezing kwamen, een enthousiaste verwelkoming op een toeristische dienst,… u had tijd, woorden, thee, enthousiasme, een tip, realiteitszin, een gegeven grens, een vraag, een sleutel, een boek,… voor mij: dank u wel!

Het Anderlechtse begijnhof: de ontmoeting met Daniëlle werd een stap naar nieuwe 'begijnenvriendschappen'.

Het Anderlechtse begijnhof: de ontmoeting met Daniëlle werd een stap naar nieuwe ‘begijnenvriendschappen’.

Vanuit mijn queeste deed zich een verschuiving voor in mijn vriendenkring: toevallig of niet zijn de meeste van de ‘nieuwe vriendschappen’ vrouwen – ouder en daarmee ‘wijzer’ dan mij. Zij maken deel uit van mijn erf-goed

In mijn dankwoord poog ik, met mijn geheugen als leidraad, ‘meewandelaars’ een plaats te geven. Sowieso is iedere ont-moeting, of deze nu neergeschreven werd of niet, voor mij waardevol geweest. Terugkijkend kan ik alleen maar concluderen hoe ‘rijk’ ik ben (geweest): op een vriendelijke vraag of wenk kwam meestal een even vriendelijk antwoord.

Meewandelaars kwamen in alle soorten en maten: een begijnhof zonder kat(ten) lijkt me onmogelijk, is er hier sprake van hekserij? ;-) :-) (Klein begijnhof - Leuven)

Meewandelaars kwamen in alle soorten en maten –  een begijnhof zonder kat(ten) lijkt me onmogelijk: hekserij? 😉 (Klein begijnhof – Leuven)

De blog

Een paar maanden na het begin van mijn queeste besloot ik deze blog te starten: ik woog bewust af wat ik wel en niet zou vermelden, een stuk ‘privé’ werd immers openbaar met als doel het begijnenerfgoed in de kijker te plaatsen. Al gauw merkte ik ‘mijn kind’ ook te moeten beschermen: ik verdiepte mij noodgedwongen in auteursrechten.

Al schrijvende vond ik na een aantal weken een stijl waar ik me goed bij voelde en wekelijks schrijven werd een gewoonte. Fijne reacties op stukjes deden me deugd. Terwijl ik het zoveelste blogstuk nu schrijf, vraag ik mij ook af hoe u, beste lezer, het meevolgen van de queeste hebt beleefd – u hebt immers een twee jaar lang ‘meegereisd’ naar zowat alle vrouwensteden van Vlaanderen: hoe was het voor u?

Begijnhoofse lente in Brugge…

In de hoop de toeristenstroom voor te zijn, treinde ik in de vroegte naar het Brugse begijnhof. De poort door, een paar stappen en… één en al begijnhoofse lente! Een ontelbaar aantal narcissen kwam me tegemoet, het hof onderdompelende in een bad van frisse geelschakeringen.

P1070073

Na een wandeling door het begijnhof, sloop ik de kerk binnen: tijd voor een moment van innerlijke rust bij het beeld van -na studie van haar symbolen en vervormingen- Maria Magdalena* aan het zijportaal.

P1070084

Naar de uitgang wandelende, nam ik alle elementen met me mee: de aanblik van het narcissenveld, de verfrissende regenbuitjes die de populierenvruchtengeur verspreidde en het stiltemoment in de kerk. En ik weet, elke voorjaar zijn de ‘paasbloemen’ op dit hof er weer, en telkens net iets anders omdat ik ‘anders’ zal zijn…

© Debby Van Linden

*Een aantal schilderijen en beelden van Maria Magdalena zijn ‘aangepast’ tot Maria-(af)beel(ding)en. Toch zijn bepaalde symbolen overgebleven en/of nog zichtbaar. Meer info: zie D. Van Dijk (2012). Maria Magdalena, vrouw naast jezus. Een zoektocht naar het verborgen christendom.Uitgeverij Christofoor, Zeist.

Herstorisch Brugge: grandeur alom

Het Brugse begijnhof, vermoedelijk in de 13e eeuw aan de Reie gesticht, werd doorheen de geschiedenis steeds beschermd: eerst tradt Johanna van Constantinopel op als beschermvrouwe, later haar zus Margaretha en erna Filips de Schone. De begijnen leefden in het begin in conventen, daarna ging het armoede-ideaal ten onder door de komst van rijkere begijnen. Onder invloed van laatstgenoemde Franse koning werd het verschil in aanspraak tussen de rijkere en armere begijnen opgeheven.

De Hervorming richtte schade aan de begijnhofkerk, doch liet de huizen en het hof verder ongemoeid. Vanaf de 15e eeuw wijzigden de statuten waardoor enkel nog vrouwen van voorname huize begijn konden worden op het hof en in individuele huizen gingen wonen. Het begijnhof kende talrijke bloeiperiodes met vele intredingen, doch rond de 19e eeuw liep het aantal begijnen terug tot 26. Het begijnenleven met authentieke idealen was ook verdwenen: de stilte werd niet geëerbiedigd, er waren talrijke feesten,…

Rodolphe Hoornaert werd in 1922 aangesteld als begijnhofpastoor van de paar resterende begijnen. Deze wist af de plannen van het stadsbestuur: zij wilden het hof dra tot arbeiderswijk of ziekenhuisgebouw omvormen. Hoornaert stelde alles in het werk om het begijnhof te behouden: door het in de kijker te zetten (‘700 jaar Brugse begijnengemeenschap’) kwam hij in contact met een Frans benedictessengenootschap die het begijnhof wilden besturen. De huizen werden opgeknapt, een kloostergebouw werd geconstrueerd en de gevels werden gewit.

Alvorend het hof te betreden tref je de begijnhofpastorie waar pastoor Hoornaert verbleef (nr. 15), zijn gedenksteen zit in de muur ingemetseld. De sierlijke brug over het water en de poort dateren van 1776. Het beeld in de nis stelt Elisabeth van Hongarije voor, schutsheilige van de armen.

Gedenksteen ter ere van pastoor Hoornaert.

Gedenksteen ter ere van pastoor Hoornaert.

P1030996

De huizen dateren van de 17e, 18e en 19e eeuw en komen homogeen over vanwege de witte kleur. Het museum vind je op nummer één tot drie, het groothuis op nummer 30 met daaraan gevoegd de vroegere infirmerie en kapel. De begijnhofkerk, in barokstijl, vorm een centraal gebouw in het begijnhof. Het straatje naar de achterpoort toe werd later bijgebouwd.

Begijnhofkerk met Sint-Elisabeth als beschermheilige.

Begijnhofkerk met Sint-Elisabeth als beschermheilige.

Vandaag word het begijnhof bewoond door de zusterorde, een aantal alleenstaande vrouwen en is er een gastenverblijf  voor bezinningsdagen en lezingen opgericht. Naast een museum in de vorm van een begijnenhuis vind je er ook een winkeltje met allerhande religieuze voorwerpen, kaarsen en boeken over bezinning in de breedste zin van het woord. De poort sluit ‘s avonds nog steeds om 18u. Op deze manier blijft de mystieke sfeer, stilte en rust vanuit de begijnentraditie bewaard…

Brugge: woordenloos ogen-blik

Rond het middaguur wandelden wij het begijnhof van Brugge binnen*. Na de pastorie en de prachtige poort in me opgenomen te hebben, nam ik de tijd om het museum te ontdekken (‘begijnenhuisje’). Ik nam de tijd elke schilderij, elke kamer en elk aandenken grondig te bestuderen. De non aan het onthaal merkte mijn begeestering op en vroeg naar mijn interesse. ‘Dit bezoek maakt deel uit van een persoonlijke queeste.’ antwoordde ik vriendelijk terug en toonde haar mijn begijnhovengidsje. Na het bezoek van het begijnenhuisje, besloot ik een kaartje van het hof mee te nemen. Net na het afrekenen, bij het buitengaan, duwde de non iets in mijn handen. Ik keek haar verbaasd aan, doch kon in dat ene korte, mooie, hartelijke en bezielde ogen-blik haar boodschap aan mij verstaan: ‘Geen woorden nodig, neem dit mee, dit is voor jou.’

P1030866

Verbouwereerd bleef ik buiten staan en doorbladerde het boekje: het bleek een korte geschiedschrijving van het begijnhof te zijn, in elkaar gestoken door pastoor Hoornaert**.

P1030867

De rest van mijn bezoek heb ik genoten van het aanschouwen van de vele begijnenhuizen, het groothuis, de stilte in de kerk en het pittoreske zicht over het plein. De stilte en de taal van het ruisen van de wind in de bomen liet ik tot mij komen in honderdenéén woorden en innerlijke zieleroerselen. Ik besefte op een dieper niveau: ‘Iets goddelijk is als de wind: we kunnen de wind niet zien, wel de gevolgen ervan horen in het ruisen van de bladeren; wel de beweging van de bladeren zien, de wind voelen als deze onze huid aanraakt, maar nooit de wind zien. ‘

* Om ten volle van de stilte van het Brugse begijnhof te genieten: ga ofwel vroeg ‘s morgens, of rond het middaguur of ‘s avonds, voor sluitingstijd. Spijtig en frusterend genoeg eerbiedigen vele bezoekers/toeristen de bordjes met vraag tot stilte niet.

** In het volgende stukje meer over de rol die deze speelde in de geschiedenis van het Brugse begijnhof.