Herstorisch Turnhout: langgerekt en begunstigd

Het begijnhof van Turnhout werd gesticht op gronden van het nabijgelegen kasteel. Het stichtingsjaar van het hof is onbekend, wel weten we dat hertogin Maria van Brabant en  haar zus Johanna, de begijnen steunden door middel van beurzen en schenkingen. In tegenstelling tot de explosieve groei van het begijnenaantal op andere hoven, kende dit hof een rustige groei.

In de 16e eeuw leed het hof schade door een brand en werd het kerkinterieur door de Beeldenstorm beschadigd. De 17e eeuw bracht terug welvaart: aristocratische steun van Albrecht en Isabella deed het hof verdubbelen in omvang en leidde tot de bouw van een nieuwe kerk. De Franse inval in de 18e eeuw zorgde voor turbulentie: voortaan moesten de begijnen huur betalen voor hun woningen en de poort werd verwijderd. Het begijnenaantal liep sterk terug. In de 19e eeuw zorgde de bouw van een Lourdesgrot als bedevaartsplek voor inkomsten en een nieuwe intredingen. Het begijnhof leed weinig onder de wereldoorlogen, doch het effect van de ontkerkelijking zorde voor een langzame uitdoving van het aantal begijnen.

P1040361

P1040366

De begijnhofpoort, daterend van 1700, is er ééntje om ‘u’ tegen te zeggen: groot, massief, vroegclassisch en met Begga bovenaan in de nis.

Huidige begijnhofkerk.

Huidige begijnhofkerk.

De huidige kerk, gebouwd in de periode 1662 – 1667, is gewijd aan het heilig kruis en vertoond zowel gotische als barokke elementen. Op de plaats van de eerste begijnhofkerk (13e eeuw), staat nu de kruisberg.

Kruisberg.

Kruisberg.

P1040426

P1040462

Absoluut de moeite waard is een bezoek aan het begijnhofmuseum, gehuisvest in de vroegere woning van pastoor Mermans en een stuk van het aangelegen conventshuis. Je kan o.a. de raadzaal en de keuken bezichtigen, hun kantwerk bewonderen, een stukje Hollandse invloed terugvinden in talrijke delftsblauwe voorwerpen,…

P1040475

Verpozen kan in de binnentuin, waar je niet alleen kan genieten van het groen maar ook een knipoog naar de begijnen aantreft…

P1040450

P1040454

Elke woensdag tijdens de maanden juli en augustus gaat er een gratis gidswandeling door, startende in het museum. Fijn om dan een keer de kerk en de kapel van binnenuit te leren kennen!

P1040530

Advertisements

Herentals: tussen twee werelden

Een zonovergoten dag, een onbekend begijnhof en een open geest: met deze drie ‘ingrediënten’ fietsten wij richting Herentals. Welke (begijnen)wereld zou ik nu tgemoet treden? Eén ding had ik ondertussen geleerd: elke keer ik de ingangspoort doorging, wandelde ik een nieuwe wereld binnen, zowel innerlijk als uiterlijk.

P1040248

De lichtinval van de poort en de poort zelf hadden iets grotesks. Eénmaal binnen nam ik het hof in me op: de rechterkant en mijn vooraanzicht voelden authentiek aan, de linkerkant (ver weg door het tussenliggende groen) kwam mij gekunseld over.

P1040256

De paadjes aan de linkerkant volgende, liet ik de rest van het hof op me afkomen. Bij de Lourdesgrot, ter ere van een begijn opgericht*, hield ik even halt: op de één of andere manier vond ik hier intense, stille en kostbare zielsvoeding in het verwerkingsproces omtrent mijn grootmoeder(s). Ik besefte een veranderingsproces door te maken dat mij via de begijnhoven richting Maria leidde: waar ik haar vroeger links liet liggen, had ik nu door dat het verhaal dat me werd verteld over haar (én uiterst deemoedig én maagd én moeder) ergens niet klopte. Dat de feiten niet strookten met de werkelijkheid was me wel duidelijk, ik merkte echter dat dat ‘dit klopt niet’ meer ging richting ‘Maria, ik ken jouw verhaal, Her Story, niet’.

P1040273

Na een pauze tussen het groen, trok de begijnhofkerk mijn aandacht. Bij onze eerste verkenning door het hof, was de kerk gesloten. We waagden het er echter op nog eens te passeren… vanuit een zijdeurtje kwam een vrouw buiten om vervolgens weer binnen te gaan. Eén blik naar mijn compagnon was genoeg om mijn boodschap over te brengen: ik besloot mijn kans te wagen en volgde haar via het zijportier.

Binnengekomen aanschouwde ik een prachtig gerenoveerde kerk en twee vrouwen die aan het schoonmaken waren. Mijn ‘durf’ om binnen te gaan, leidde tot een fijne ontmoeting met de oudste van de vrouwen: Wiske. Deze had hier duidelijk haar rol: zij zorgde mee voor een net onderhouden kerk en een punctuele registratie van de kerkdiensten (huwelijken e.d.). Terwijl ik het interieur verder in me opnam (de muurschilderingen vond ik prachtig, net als het beeld van Catharina!), liet ze me ‘onder het tapijt’ piepen, de grafstenen van een aantal begijnen werden zichtbaar.

Ontmoeting met Wiske.

Ontmoeting met Wiske.

P1040301

P1040291

Dit begijnhof deed me tussen twee werelden staan: deze van ‘zorg voor’ en ‘eerbied naar de begijnenbeweging’ als ik de kerk, de poort en de meest rechtse huizen aanschouwde. De linkerkant, de ‘moderne’ wereld van de woningcomplexen, bleef voor mij een vreemde eend in de bijt…

P1040343

Volledig gevuld met nieuwe indrukken en ontdekkingen wandelde ik de poort, als afsluiter, nog een keer door…

*hierover in de volgende post meer