Returning…(3): Kortrijk

Deze ‘returning-trilogie’ sluit ik graag af met een bezoek aan het begijnhof van Kortrijk. Op de tweede dag van het nieuwe jaar, rond valavond met de volle maan boven me, wandelde ik de begijnhofpoort binnen: wat was ik blij ‘mijn madammen’ nog eens te zien! Johanna, trotse gravin en beschermster van de begijnen, begroette ik met een grote glimlach.

P1060931

P1060926

In de kapel was het muisstil, zalig om hier even tot rust te komen. Terwijl het donkerder werd, stapte ik richting Sint-Annazaal. Daar de zaal gesloten was, nam ik de tijd te genieten van de stilte en het ‘zijn’ met (het beeld van) Marcella, de laatste begijn.

P1060937

Alhoewel het bitter koud was, verwarmde de begijnenspirit mij: aan de bleekwijde zette ik mij neer en genoot van de vele lichtjes van het hof.

P1060977

Net als de eerste keer, heb ik ontelbare keren het hof op en neer gewandeld. Lichtjes hier, een schaduw daar, gewoon voelen en ‘zijn’, ik genoot…

P1060966

P1060971

De tijd vloog… dik tegen mijn zin maar onverbiddellijk zette de koude en de klok me aan het hof te verlaten.

P1060988

‘Maar ik kom graag terug, beloofd!’ herinnerde ik het hof bij het onderdoor wandelen van de poort.

© Debby Van Linden

Advertisements

Kortrijk revisited…

Recent bracht ik een ‘vervolgbezoek’ aan het begijnhof van Kortrijk. Sinds mijn eerste bezoek kom ik hier regelmatig en wilde dan ook de gerestaureerde Sint-Annazaal bezoeken. Dit gebouw, de vroegere vergaderzaal van de begijnen, is nu een interactief centrum over de begijnengeschiedenis, met uitlichting van de Kortrijkse begijnen. Ik was vooral heel blij met de kadering en de gegeven informatie: de nadruk ligt op begijnen als sterke vrouwen met hun 800-jarige geschiedenis, de mystieke beweging, gravin Johanna van Constantinopel als steunende kracht, Marguerite Poréte en Hadewijch als inspirerende, schrijvende voorbeelden,… enfin, HerStory!

P1060675

De Sint-Annazaal tref je uiterst links van het begijnhof nadat je de poort bent doorgestapt. Het Mariabeeld in de nis sprak mij ten zeerste aan.

P1060640

P1060636

P1060600

Binnengekomen krijg je een overzicht de begijnengeschiedenis: van ‘Wie zijn de begijnen?’ tot de ‘grote’ madammen zoals grootjuffrouw Hiers en Barbara Bonte. Deze laatste kende ik tot op heden niet.

P1060630

Tevens wordt een link gemaakt naar het heden: in Duitsland is er een begijnengemeenschap actief. De begijnenbeweging herleeft (of is ze nooit uitgestorven?)!

P1060664

En dan is het nog even genieten van het hof zelf…

Herstorisch Kortrijk: grootjuffrouw Clementina!

Het Kortrijkse begijnhof, met Sint-Elisabeth als patrones, ligt in het hart van de stad. De eerste begijnen woonden niet hier, wel in een gemeenschappelijk huis in de nabijheid. Door schenkingen van Johanna van Constantinopel, uitgevoerd door haar zus Margaretha, konden de begijnen zich in de 13e eeuw vestigen aan de Zypte, de plaats van het huidige hof. Elisabeth van Hongarije werd hun beschermheilige. In 1284 kreeg het hof een eigen kapel. De Guldensporenslag zorgde echter voor schade aan de gebouwen en deed het begijnenaantal krimpen. Dankzij adellijke steun van achtereenvolgens Filips de Goede, Karel V en Isabelle en Albrecht, kende het hof van de 15e tot de 17e eeuw heropbouw en bloei.

P1040247

Een nieuw dieptepunt deed zich echter voor eind 17e eeuw: de Fransen vielen binnen en installeerden een militair hospitaal in het begijnhof. De kerk werd beroofd en mocht een tijdlang niet meer gebruikt worden. Het toezicht door de Burgerlijke Commissie der Godshuizen bracht nog minder een verbetering. De aanstelling van Clementina Hiers tot grootjuffrouw maakte hier abdrupt een einde aan:  zij jaagde de militairen buiten en vroeg vervolgens aan de overheid een vergoeding aan voor de geleden schade. Deze aanvraag en de aanvraag tot nieuwe statuten voor het begijnhof werden verkregen en uitgevoerd. Met de centen werd het begijnhof beter ommuurd, de statuten brachten nieuwe leefregels; kortom er heerstte terug rust en orde op het hof.

Vanaf 1987 werden de huizen gerenoveerd en opgedeeld in afzonderlijke wooneenheden. Om de rust en stilte bewaren, mogen hier enkel bewoners vanaf de leeftijd van 50 jaar wonen.

foto door M. Hoys

foto door M. Hoys

De barokke begijnhofpoort, met heilige Begga in het boogveld, geeft uit op het eerste plein met een standbeeld van Johanna van Constantinopel, als eerbetoon voor haar hulp aan de ontwikkeling van het begijnenwezen.

Standbeeld van Johanna van Constantinopel, als eerbetoon voor haar steun voor de ontwikkelin vna het ebgijnenwezen tot begijnhof - foto door M. Hoys

Standbeeld van Johanna van Constantinopel, als eerbetoon voor haar steun voor de ontwikkeling van het begijnenwezen tot begijnhof – foto door M. Hoys

Het groothuis, nummer 31, onderscheid zich van de andere huizen door de voorgevel: dit zijn twee aan elkaar gekoppelde trapgevels. Links van het groothuis leidt een straatje je NaaR de bleekweide en de resterende huizen van het hof.

DSC02197

De kapel, zo behouden geweest doorheen de tijd (de meeste begijnhoven kregen op termijn een kerk), vind je aan de overkant van het groothuis. In 1464 werd deze gewijd.

Ingang naar de kapel

Een mooi eerbetoon aan de begijnen is het standbeeld van Marcella Pattyn, de langst levende begijn, overleden in april 2013.

P1040175

P1040177

Conclusie: het verdiende respect voor de begijnenbeweging is op dit hof* ruimschoots aanwezig…

**Het Kortrijkse begijnhof was tot voor kort een grote onbekende voor mij. Heden behoort deze parel tot één van mijn meest geliefde en bezielde hoven.

Openbarend en hartsvoedend Kortrijk: een ware ontdekking!

Na een verblijf en wandeling in de prachtige rozentuin van de Loverlij, zakten wij af naar Kortrijk, het laatste begijnhof van West-Vlaanderen. Daar deze stad mij totaal onbekend was, stapte ik onbevangen en ‘blanco’ het straatje richting begijnhof tegemoet …

Kortrijkpoort

P1040194

Enkele passen de poort onderdoorgaande, stopte ik abdrubt… ik werd overvallen door de schoonheid van dit hof: mijn hart ging open en maakte een dartelend sprongetje, de tranen sprongen in mijn ogen: dit was nu eens een begijnhof!! Pittoresk, intiem, rustig, goed onderhouden… ik herademde, voelde dat hier respect op alle niveau’s aanwezig was.

poortikke

Traag en elk moment in me opnemend wandelde ik het hof door, naar de kapel, naar de bleekweide, naar het beeld van Marcella Pattyn* als eerbetoon aan de begijnen, naar de achterkant van het hof, terug door de poort,… intens genietend nam ik alles in me op, verwelkomde verliefd deze grote, verrassende ontdekking en kroonde haar als hoogtepunt van mijn queeste.

straatjeKortrijk

De babbel met de dame van de infodienst wees uit dat het groothuis, tevens begijnhofmuseum, niet te bezoeken was wegens werken. Deze werken werden stuk voor stuk aangepakt om de sfeer zo min mogelijk te verstoren. Dit ‘materiële’ respect kon ik waarderen, net als het ‘spirituele’ respect, zichtbaar uitgedragen door de bewoners.

P1040167

De kapel binnengaande, zette ik mij neer; de koelte van deze plek deed deugd op een zonovergoten dag. Ik keek rond en liet het geheel van de beelden op me afkomen: een diepe rust van herkenning daalde op me neer… daar waren ze weer: Begga, Elisabeth… (resp. links en rechts achteraan in de nis van het altaar) ik moest even terugdenken aan mijn eerste ‘ontmoeting’ met hen in de begijnhofkerk in Antwerpen. Wat ‘kende’ ik deze madammen nu al veel beter!

P1040231

Maria echter, die bleef me een raadsel…

P1040232

Mijn bezoek aan dit begijnhof heeft uren geduurd, ik kon en wilde deze plaats niet verlaten**. Elk moment, elk gebouw, elke verrasing achter elke hoek trachtte ik in mij op te nemen. Talloze keren heb ik het hof op-en neer- gewandeld, heb eindeloos veel foto’s genomen, genoten van elk momentje ‘thuis’… Deze begijnhofervaring is nog lang, lang, lang blijven nazinderen…

P1040180

*Hierover in de volgende post meer informatie.

**Mijn compagnon was zo vriendelijk broodjes voor ons beide te gaan halen, zodat ik geen seconde van mijn hofontdekkingen zou missen. Hierbij een oprechte dank-u-wel! 🙂

© Debby Van Linden