Winterse gloed op begijnhoven – Glowing beguinages during winter time

(In English: see below)

Tijdens de winterse maand december laten enkele vrouwensteden zich van hun meest verlichte kant zien, u kan genieten van een wandeling met kaarsenpracht*. Bekijk de begijnhoven letterlijk ‘in een ander licht’….

fotomartinesoilee

foto door Martine Soille, met toestemming

Een overzicht van verlichte vrouwensteden volgens kalenderdatum:

  • Groot Begijnhof ‘Ten Hove’ Leuven:

‘Groot Begijnhof bij Kaarslicht’: op zaterdagavond 10 december van 18u tot 21u verlichten meer dan 5000 kaarsen het begijnhof. Het evenement wordt georganiseerd door de Leuvense groep ‘Mannen van ’70’ waarbij de opbrengst van verkochte kaarsen naar de ‘Make A Wish’- organisatie gaat.

fotoleuvenhofcaroliencoenen

Foto door Carolien Coenen – met toestemming.

  • Sint-Elisabethbegijnhof Kortrijk

Vanaf de tweede decemberweek, de hele maand blijvende,  verlicht een feeërieke kerstsfeer het begijnhof. Het O.C.M.W. zorgt in samenwerking met de Provinciale Tuinbouwschool voor een sprookjesachtige aankleding van dit stukje werelderfgoed.

  • Sint-Catharinabegijnhof Breda (Nederland)

Op zaterdagavond 17 december van 19u tot 22u wordt het begijnhof sfeervol verlicht.

begijnhof-in-kaarslicht

Foto door Ron AB- via Begijnhof Breda.

  • Sint-Catharinabegijnhof Turnhout

Kaarsjesverlichting op zaterdagavond 24 december van 17u30 tot 20u30. Het Begijnhofmuseum is tijdens deze uren tevens gratis te bezoeken.

*deze activiteiten zijn gratis, doch onderhevig aan het weerbericht. De verlichte hoven zijn tevens grotendeels het werk van vrijwilligers die letterlijk hun licht bijdragen: een pluim!

De gegeven informatie is gebaseerd op wat eigenaars van betrokken begijnhoven en/of organisaties doorgaven en met zorg geplaatst.

(English)

During the winter month of December a few women cities are lighted with candles*. Take a look on and walk through the beguinages….

fotomartinesoilee

picture by Martine Soille, with permission

Overview by date:

  • Large Beguinage ‘Ten Hove’ at Leuven:

‘Large Beguinage on Candle Light’: on Saturday December 10th  5 o’clock till 9 o’clock, more then 5000 lights will brighten this women city. All funds gathered on selling candles will go to the foundation ‘Make A Wish’.

fotoleuvenhofcaroliencoenen

Foto door Carolien Coenen – met toestemming.

  • Beguinage of Saint-Elisabeth at Kortrijk

From the second week of December, lasting the whole month, the beguinage will be put in Christmas lights. Organisation of all this is provided by O.C.M.W. and the Provinciale Tuinbouwschool.

  • Beguiange of Saint-Catherine at Breda (the Nederlands)

On Saturday 17th of  december from 6.30 till 10 9.30 the beguinage will be filled with lights.

begijnhof-in-kaarslicht

Picture by Ron AB – provided by the beguinage of Breda.

  • Beguinage Saint-Catherine at Turnhout

Candles on the beguinage on Saturday 24th of  december from 5 till 9 o’clock. The Museum of the Beguinage will be free to visit during the same hours.

*all activities are free, but depend on the weather. Most work providing lights is done by volunteers, they share their light to make this happen: thank you!

All provided information is based on contact with owners and organsitions and is placed with care.

© Debby Van Linden

Advertisements

Leuvense lichtjes…

Vorig jaar wist ik het net te laat, dit jaar wilde ik het voor geen geld missen: het Groot Begijnhof van Leuven badend in een sfeer van ontelbare lichtjes*. Op 13 december, het feest van de heilige Lucia, trotseerde ik de kou voor een tweede bezoek aan het begijnhof. Met het enthousiasme en de nieuwsgierigheid van een kind dat eindelijk Sinterklaas zal zien, wandelde ik richting begijnhof en nam de ingang bij de Schapenstraat.

P1060838

De aanblik van ontelbare theelichtjes in deze gewezen vrouwenstad betoverde me: ‘Wauw! Wat mooi!’ Ik werd er én stil van én wilde tegelijkertijd het pakkende van het moment uitspreken.

P1060853

P1060834

Een aantal keer ben ik het hof doorgewandeld, intens genietend van elk ogenblik. In de drukste straten liet ik het lawaai achter mij om te kunnen genieten van een stiltemoment, een ogenblik wilde ik bewust verbinding maken met de Leuvense begijnen en genieten van dit sacraal gebeuren op Sint Lucia. Ik besefte dat net deze periode met ‘donkere dagen’ het kaarslicht des te sterker en krachtiger doet uitkomen. Door verbinding te maken met de lichtjes, voedde ik mijn innerlijke vlam van bezieling. De lichtjes, geplaatst op een waterput, herinnerden me aan twee oervrouwelijke symbolen: de circel en het water (bron van alle leven).

AlessiaLeuvenwaterput

De twee uren reistijd richting Leuven en terug, de koude, het donker, de lichtjes, de bezielende gloed en betovering van het begijnhof,… ik heb van elk aspect genoten. Volgend jaar ben ik weer van de partij!

*De kilometers lange verlichte straten zijn het werk van de vriendenkring ‘Mannen van ’70’, een traditiegerichte groep in het Leuvense. Dank voor de aangename babbel en jullie werk om de vele kaarsjes te plaatsen.

© Debby Van Linden

Herstorisch Leuven – Klein begijnhof: een restje glorie

Over de stichting van dit begijnhof is weinig met zekerheid te vertellen, men veronderstelt dat de aangelegen Sint-Gertrudisabdij een grote rol vervulde in het ontstaan van een begijnengemeenschap en hen tevens financiële steun verleende. De schenking van een huis aan de infirmerie door rijke begijnen in 1295 is echter een vaststaand feit.

In de 14e eeuw brak een rustige groeiperiode aan: een kapel werd gebouwd en gravin Johanna van Constantinopel erkende officieel de rechten van het hof. De 17e eeuw kenmerkte zich door een grote bloei, net zoals de meeste andere begijnhoven: het begijnenaantal steeg enorm en een nieuw bedehuis werd gebouwd.

huisbegL

In de 18e eeuw werd het hof door de Fransen opgeheven en de infirmerie over in handen van de Commissie der Burgerlijke Godshuizen (het toenmalige O.C.M.W.). Het begijnhof werd later weer vrijgegeven, doch door het dalende begijnenaantal was heropbouw niet meer mogelijk. Niet lang na het overlijden van de laatste straffe madam, wordt ‘afbreken’ realiteit: de poort en de kapel verdwenen. In 1954 ging ook de infirmerie tegen de grond ten voordele van een nabijgelegen brouwerij.

begijnhofLingang

Van de oorspronkelijke 32 huizen blijven er nu 27 over, deze werden in 1980 gerestaureerd. Via de naamplakkaatjes aan de huizen blijft een glimp van verleden bewaard…

conventL

beggL

Doorheen onze wandeling langs de Leuvense hoven, vonden we een aandenken aan de mannelijke begijnen, de bogaarden, in de Mechelsestraat. Ook de mannen laten hun ‘roots’ zien…

Verderop in Leuven: een straatje…

Na de imposante invloed van het Groot Begijnhof te hebben ervaren, keken we uit naar ‘de buurvrouw’: het Klein Begijnhof. Met een aandachtstrekkende ‘miauw’ nodigde mevrouw Poezebeest mij uit binnen te wandelen…

begijnhofbinnen

De tegenstelling was enorm: geen poort, geen kapel, geen beeld of aandenken, enkel een (weliswaar mooi onderhouden) straatje. De plaats gaf me een dubbel gevoel: hier was duidelijk recente aandacht voor renovatie geweest, langs de andere kant miste ik de beslotenheid en unieke begijnhofsfeer.

middenvhstraatjeleuven

P1050202

In de hoop meer te vinden, besloten we de abdijkerk te gaan bezichtigen. De begijnen zouden immers vanuit de abdij hun gemeenschap hebben opgebouwd. Hier botsten we op een gesloten deur. Blijkbaar konden we enkel binnen bij de vieringen.

P1050218

Met een enigzins teleurgesteld gevoel wandelde ik een laatste keer het straatje door… Wat had ik graag meer over deze Leuvense madammen geweten…

Herstorisch Leuven – Groot begijnhof (2): allure en rijkdom

De ingang van het begijnhof ligt aan de Schapenstraat: deze poort werd afgebroken tijdens de Franse bezetting, doch later – in 1805- terug gebouwd als gevolg van een overeenkomst tussen Napoleon en de kerk. Aanpalend duikt het portiertershuis op. Het duo begijnen dat hier woonde nam afwisselend de wacht op zich.

P1050256

P1050255

Bijna onmiddellijk na het betreden van het begijnhof treffen we de Sint-Jan-de-Doperkerk met vlak ernaast het vroegere kerkhof. Het gebouw, daterend van de 14e eeuw, is eenvoudig van stijl. Binnen herkennen we Heilige Begga, patrones van de begijnen, alsook prachtige muurstenen werken.

P1050313

P1050307

Het hof telt tal van grote conventshuizen en de ‘Heilige geesttafel’: minderbedeelde begijnen konden op dit ‘fonds’ beroep doen. Zij ontvingen geen geld; wel voedsel, kleding en brandhout. De constructie van het huis met nummer 71 en 72 valt op tussen de andere: onder de witte laag schuilt de oorspronkelijke lemen bekleding van het huis.

P1050278

Helemaal achteraan het hof, de Dijle overstekende, komen we in het ‘Spaans kwartier’. Dit gedeelte werd in de 17e eeuw bij het hof gevoegd. De benaming voor dit stuk van het hof is wat misleidend: een deel van de Hollandse van Willem I, in een mislukte gevechtspoging tegen de Belgen, werd hier gelegerd.

P1050343

Het begijnhof door de Aborgpoort verlatende, ontmoeten we als laatste een stukje groen dat de vroegere bleekweiden vormt.

P1050339

Herstorisch Leuven – Groot begijnhof (1): allure en rijkdom

In de 12e eeuw vestigden de eerste Leuvense begijnen zich in de nabijheid van een bedehuis dat nu de Sint-Kwintenskerk is. In diezelfde eeuw verenigden deze vrouwen zich om op het begijnhof te gaan wonen. Ze kregen een eigen kapel en werden erkend als parochie onder toezicht van de hoofdkerk van Sint-Pieter. De bisschop van Luik stelde de abten van Villers aan tot visitatoren: deze stonden in voor toezicht op de statuten van het hof, zowel op geestelijk als op materieel vlak.

Vanaf 1480 had het begijnhof vier hofmeesteressen. Samen met de pastoor vormden zij de ‘Kerckecamer’: tesamen stonden ze in voor het bestuur van het begijnhof.

P1050242

De 16e eeuw bracht tegenslag: een overstroming, de inval van Spaanse troepen die veel schade aanrichtten en het uitbreken van de pest. De daaropvolgende eeuw bracht dan weer bloei: het begijnhof werd de rijkste religieuze gemeenschap van de stad. Het hof bestond toen uit een honderd huizen waarin een driehondertal begijnen woonden.

LeuvenKurt

De leegloop in de 19e en 20e eeuw en een tweede overstroming teisterde het hof. Het toenmalige OCMW kocht de eigendomsrechten op en verhuurde de huizen aan minderbedeelden. In 1962 werd het mini-stadje door de Katholieke Universiteit gekocht, hiermee werd het slopen van het hof voorkomen. Professor Lemaire zette een restauratiecampagne op poten ter herstel van de huizen en het hof.

P1050247

Momenteel worden de huizen bewoond door gezinnen bestaande uit studenten en professoren.

Leuven: groot, groot, groot,…

Vanuit Oudenaarde reden we naar Leuven. Alhoewel we moe waren van het laatste begijnhofbezoek en de lange rit, konden we het niet laten ‘s avonds ‘al eens te gaan wandelen’ door het Leuvense hof.

poortikLeuven

De poort doorgaande, straat na straat verkennende, openbaarde deze begijnenstad zich: de term ‘groot begijnhof’ was terecht, dit was een echt grote stad binnen de stad.

P1050320

P1050338

Verwonderd liep ik over elk bruggetje een nieuw stuk van het hof tegemoet: hier een plein, daar een grote tuin, … de enorme conventshuizen, de waterputten, de kerk,… ik nam ze allemaal in me op.

P1050361

Ik kon genieten van de intiemere hoekjes en verborgen plekjes, doch de grootsheid van het hele hof voelde té groots aan voor mij. Het ‘cocongevoel’ had ik wel tussen het groen van een pleintje, echter niet bij de immense huizen.

De bevangenheid van dit hof was groot, ik miste echter de begijnenmystiek en ‘een verhaal in symbolen’: geen Lourdesgrot, geen grote beelden of opvallende heiligen…