Open Monumentendag, ook op de hoven…

Komende zondag 13 september gooien tal van gebouwen hun deuren open voor bezoekers: op Open Monumentendag kun je door middel van een bezoek, gidswandeling, dansvoorstelling,… kennis maken met een stuk erfgoed dat niet (zo vaak) voor publiek toegankelijk is. Ook onze begijnhoven hebben prachtige schatten om te bezichtigen…

In Oost-Vlaanderen kan je het hof van Sint-Amandsberg de Sint-Antoniuskapel bezichtigen. Spring daarna op de fiets om een beetje verder op ‘Ter Hoye‘ de begijnhofkerk, de Godelievekapel en het groothuis van naderbij te leren kennen. Liever een museum? Geniet van het groene Dendermondse hof met een kijkje in het begijnhofmuseum.

O.L.V. Ter Hoye te Gent, bij binnekomst door de poort.

O.L.V. Ter Hoye te Gent, bij binnenkomst door de poort en met zicht op de begijnhofkerk.

In Antwerpen staat de deur van de Sint-Catherinakerk in de Herentalse vrouwenstad open en in Mechelen zowel de begijnhofkerk van het grote als het kleine hof, resp. de Katelijne- en Catharinakerk. Mits stevige stappers aan je voeten kan je de stellingen rondom de kerk van het groot begijnhof op.

Sfeerbeeld van het Mechelse, grote begijnhof.

Sfeerbeeld van het Mechelse, grote begijnhof.

Limburg biedt dan weer, in het hof van Sint-Truiden, een gidswandeling aan waarbij je o.a. het Godshuis van de heilige drievuldigheid en een conventshuis kan aanschouwen.

En, vanzelfsprekend, zijn alle andere vrouwensteden ook ‘open’…

© Debby Van Linden

Advertisements

Herstorisch Sint-Truiden: vrouwenstad met begijnhofkerk als stralend erfgoed

Midden 13e eeuw kregen de reeds individueel levende begijnen in Sint-Truiden een stuk grond aan de noordzijde van de stad als schenking uit handen van Willem van Ryckel, toenmalig abt van de benedictijnerabdij. De nabijheid van de Cicindriabeek zorgde voor watervoorziening voor zowel persoonlijke behoeften als hun werk in de textielsector. Bijna onmiddellijk na de schenking rees de begijnhofkerk, gewijd aan Sint-Agnes, en ommuring uit de grond. Deze vrouwenstad draaide volledig op eigen kracht op sociaal en economisch gebied: bleekweide, huizen, boomgaard, hoeve en een Heilige Geesttafel (deze verschafte ondersteuning voor armere begijnen).

Heilige Agnes -portret uit de begijnhofkerk.

Heilige Agnes -portret uit de begijnhofkerk.

Het begijnhof bleef doorheen de geschiedenis een eiland op zichzelf, de stad Sint-Truiden breidde wel uit, doch nooit tot bij deze zelfstandige vrouwen. In tegenstelling tot vele andere hoven, kregen de Sint-Truidense begijnen weinig met invallen of oorlogen te maken: twee uitzonderingen hierop betreft de godsdienstoorlogen en de oorlog tussen Brabant en Limburg – telkens werd er schade veroorzaakt aan het hof.

P1060516

De vrouwenstad werd bruusk onteigend door de inval van de Fransen in 1789. De begijnen sloegen op de vlucht. Alhoewel een aantal ervan later terugkeerden, was heropbouw niet mogelijk. Het huidige aanzicht stamt grotendeels uit de 20e eeuw: het ‘moderniteit’-virus verving vele oude huizen door nieuwe exemplaren.

P1050982

Een eerste unicum ligt achteraan het begijnhof: de 18e eeuwe hoeve. Het Sint-Truidense begijnhof heeft als enige vrouwenstad haar boerderijhoeve weten te bewaren.

P1060519

P1060533

Een tweede parel is de begijnhofkerk: letterlijk en figuurlijk, het hart van het hof: dit romaanse gebouw toont prachtige schilderingen daterende uit de periode 14e-18e eeuw. Momenteel doet zij dienst als Provinciaal Museum voor Religieuze Kunst.

© Debby Van Linden

Een vleugje begijnhof en de ‘grote’ madammen…

Een dik halfuur rijden van onze verblijfplaats hielden we halt in Sint-Truiden. Langzaam liep ik het begijnhof op: geen poort, wel een kerk – letterlijk in het midden – kwam me tegemoet, errond de huizen. Terwijl ik het hof rondliep, merkte ik de ‘begijnenspirit’ te missen. Er waren weinig aanwijzigingen, beelden of sprekende begijnengetuigenissen te merken. Het Torenhuis, dat waarschijnlijk het groothuis was, en de begijnhofhoeve vormden twee lichtpuntjes. Ik bleef me echter afvragen: ‘Waar blijven de vrouwen?’

P1060516

Eénmaal in de kerk kreeg ik een duidelijk antwoord op mijn vraag: ‘Hier!’ Deze begijnhofkerk had prachtige muurschilderingen van o.a. Maria, Maria Magdalena , Heilige Genoveva, Heilige Agatha, Heilige Ursula,… De kerk zelf, en vooral het rondbooggewelf, was een parel.

P1060519

Heilige Ursula als mantelheilige

Heilige Ursula

Maria Magdalena

Maria Magdalena

Op deze prachtige plaats ben ik lang gebleven, ik wilde vooral de schilderingen van deze vrouwen, groot(s) en in hun kracht staande, bekijken en mentaal opslaan. Naar dit soort erfgoed was ik immers op zoek, dit was mijn queestedoel en vormde mijn zielsvoeding!

Hoewel het begijnhof zelf me weinig kon bekoren, verwarmde de begijnhofkerk mijn hart.

Met deze ontdekking sloot ik de Limburgse begijnhoven af. Veel tijd om te bekomen was er niet: het daaropvolgende weekend wees richting Brussel…

© Debby Van Linden