Winterse gloed op begijnhoven – Glowing beguinages during winter time

(In English: see below)

Tijdens de winterse maand december laten enkele vrouwensteden zich van hun meest verlichte kant zien, u kan genieten van een wandeling met kaarsenpracht*. Bekijk de begijnhoven letterlijk ‘in een ander licht’….

fotomartinesoilee

foto door Martine Soille, met toestemming

Een overzicht van verlichte vrouwensteden volgens kalenderdatum:

  • Groot Begijnhof ‘Ten Hove’ Leuven:

‘Groot Begijnhof bij Kaarslicht’: op zaterdagavond 10 december van 18u tot 21u verlichten meer dan 5000 kaarsen het begijnhof. Het evenement wordt georganiseerd door de Leuvense groep ‘Mannen van ’70’ waarbij de opbrengst van verkochte kaarsen naar de ‘Make A Wish’- organisatie gaat.

fotoleuvenhofcaroliencoenen

Foto door Carolien Coenen – met toestemming.

  • Sint-Elisabethbegijnhof Kortrijk

Vanaf de tweede decemberweek, de hele maand blijvende,  verlicht een feeërieke kerstsfeer het begijnhof. Het O.C.M.W. zorgt in samenwerking met de Provinciale Tuinbouwschool voor een sprookjesachtige aankleding van dit stukje werelderfgoed.

  • Sint-Catharinabegijnhof Breda (Nederland)

Op zaterdagavond 17 december van 19u tot 22u wordt het begijnhof sfeervol verlicht.

begijnhof-in-kaarslicht

Foto door Ron AB- via Begijnhof Breda.

  • Sint-Catharinabegijnhof Turnhout

Kaarsjesverlichting op zaterdagavond 24 december van 17u30 tot 20u30. Het Begijnhofmuseum is tijdens deze uren tevens gratis te bezoeken.

*deze activiteiten zijn gratis, doch onderhevig aan het weerbericht. De verlichte hoven zijn tevens grotendeels het werk van vrijwilligers die letterlijk hun licht bijdragen: een pluim!

De gegeven informatie is gebaseerd op wat eigenaars van betrokken begijnhoven en/of organisaties doorgaven en met zorg geplaatst.

(English)

During the winter month of December a few women cities are lighted with candles*. Take a look on and walk through the beguinages….

fotomartinesoilee

picture by Martine Soille, with permission

Overview by date:

  • Large Beguinage ‘Ten Hove’ at Leuven:

‘Large Beguinage on Candle Light’: on Saturday December 10th  5 o’clock till 9 o’clock, more then 5000 lights will brighten this women city. All funds gathered on selling candles will go to the foundation ‘Make A Wish’.

fotoleuvenhofcaroliencoenen

Foto door Carolien Coenen – met toestemming.

  • Beguinage of Saint-Elisabeth at Kortrijk

From the second week of December, lasting the whole month, the beguinage will be put in Christmas lights. Organisation of all this is provided by O.C.M.W. and the Provinciale Tuinbouwschool.

  • Beguiange of Saint-Catherine at Breda (the Nederlands)

On Saturday 17th of  december from 6.30 till 10 9.30 the beguinage will be filled with lights.

begijnhof-in-kaarslicht

Picture by Ron AB – provided by the beguinage of Breda.

  • Beguinage Saint-Catherine at Turnhout

Candles on the beguinage on Saturday 24th of  december from 5 till 9 o’clock. The Museum of the Beguinage will be free to visit during the same hours.

*all activities are free, but depend on the weather. Most work providing lights is done by volunteers, they share their light to make this happen: thank you!

All provided information is based on contact with owners and organsitions and is placed with care.

© Debby Van Linden

Begijnenmusea in de kijker (3): Begijnhofmuseum te Turnhout – Beguine Museum in the spotlight: beguine museum Turnhout

(In English: see below)

Na het Belevingscentrum op het begijnhof te Kortrijk en de begijnenhuizen op het Dendermondse hof sluiten we het drieluik ‘begijnenmusea in de kijker’ af in de Kempen met het Begijnhofmuseum* te Turnhout. Het leven van de begijnen op het Turnhoutse hof wordt vertelt doorheen een rondgeleide in de voormalige pastorie van Johannes Mermans, het Sint-Jansconvent.

Van vroeger tot nu: achtergrond en visie

Conservator Goris en pastoor Frickel startten in 1953 met het verzamelen van voorwerpen die ooit toebehoorden aan de Turnhoutse begijnen, alsook de begijnhofpastoors. De twee laatste begijnen van het hof en enkele leken hielde het museum open. Zes jaar later  namen de ‘Vrienden van het Begijnhof van Turnhout vzw’ de verantwoordelijkheid mee op zich om de collectie aan te vullen. Door restauraties in 1997 werd de beschikbare oppervlakte vergroot en kon een opgerichte werkgroep de visie en doelstelling van het museum neerzetten: zowel informatie over het begijnenwezen als het Turnhoutse hof moest op educatieve wijze aan bod komen.

Doorheen het begijnenleven

begijn 1

Bezoekers krijgen eerst een filmfragment te zien waarin in hoofdzaak de geschiedenis en activiteiten van de Turnhoutse begijnen aan bod komen. Een rondgang doorheen de verschillende kamers, met o.a. een kamer opgedragen aan de laatste begijn, toont ons bijvoorbeeld een begijnenkeuken, een kantklossende begijn en de benodigdheden vanuit de hostiebakkerij. Archiefdocumenten zoals oorkondes alsook portretten van de laatste begijnen en de pastoor zijn te bezichtigen naast de begijnenklederdracht en enkele kerkelijke stukken.

begijn 6

In het oog springend topstuk vormt de Processionale, een muziekarchief van de begijnen in boekvorm. De 17 handschriften en 56 drukken uit de zestiende tot twintigste eeuw, gevonden in 2000, werden bestudeerd door vzw Resonant.

Begijnhofmuseum_Turnhout_Processionale_Foto_Ludo_Verhoeven

Close-up van de Processionale.

Processionale

Via een crowdfundingsproject werd het benodigde budget opgehaald om het manuscript professioneel te digitaliseren, waarna het werd ingezongen door het Ensemble Psallentes. In het Begijnhofmuseum kunnen bezoekers het nu digitaal doorbladeren en beluisteren.

Praktische gegevens:

Begijnhof 56, 2300 Turnhout  www.begijnhofmuseum.be

Openingsuren: dinsdag t.e.m. zaterdag: van 14 tot 17 uur en op zondag van 11 tot 17 uur Gesloten: op maandag en van 24 december tot 2 januari.

Toegangsprijs is 5 euro – kortingstarief: 3 euro – jonger dan 18 jaar: gratis

Elke woensdag van juli en augustus is het Begijnhofmuseum gratis toegankelijk. Om 14 uur start een rondleiding die je ook door het Begijnhofmuseum voert. Kinderen kunnen in de zomervakantie op schattenjacht met Vlieg: met behulp van een zoektocht verkennen ze het museum.

*In 2017 wordt een traject opgestart om het huidige concept van het Begijnhofmuseum opnieuw te bekijken en aan te passen.

Met dank aan mevrouw K. De Voecht en mevrouw I. Rombout – TRAM 41

(English)

After the Experience Center at the beguinage of Kortrijk and the beguine houses on the beguinage of Dendermonde we close this month with the Beguinage Museum of Turnhout. The life of the beguines during the last period of their existence is told during a walk through the rooms of the old pastorage of vicar Johannes Mermans, the convent of Saint Jean.

From then till now: background and view

Curator Goris and vicar Frickel started in 1953 with collecting belongings from the beguines and the vicars. The two last beguines got assistance from volunteers to open the museum. Six years later the group ‘Friends of the Beguinage of Turnhout’ decided to enlarge the collection. In 1997 restaurations were done: the ground floor was doubled and a complete vision was formed. It became clear that there would be an exposistion of the past of the beguines of Turnhout and the beguine movement herself should be explained.

Through the beguine life

begijn 1

Visitors can watch a short movie about the past of the most important activities of the beguines of Turnhout. Then follows a walk through the chambers: there’s e.g. a room where the last beguine is honored, an example of a beguine kitchen, a beguine puppet who makes lace and materials from the bakery. Some archive document and portraits of the last beguines and the vicar, the clothing of a beguine and church items are also exposed.

begijn 6

Recently the museum installed a piece to be proud of: a book with 17 hand writings and 56 pieces, dating from the sixteenth till the twentieth century. This music book of the beguines, called ‘the book of Procession’, was studied by vzw Resonant.

Begijnhofmuseum_Turnhout_Processionale_Foto_Ludo_Verhoeven

Close-up of the ‘Book of Procession’.

Processionale

A crowdfunding was lanced to gather money to digitalise the manuscript. Next, it was sung by Ensemble Psallentes. Now visitors can see the book and listen to the beguine music while going through the pages on the screen.

Visiting information:

Address: Beguinage 56, 2300 Turnhout  www.begijnhofmuseum.be

Visiting hours: from Tuesday till Saturday, 2 o’clock till 5 o’clock, Sundays from 11 o’clock till 5 o’clock. Closed from the 24th of December till the second of January.

Tickets: adult 5 euro – discount: 3 euro – beneath the age of 18 jaar: free

Every Wednesday of Jul and August the Beguine Museum can be visitied for free. At 2 o’clock a guide tour starts at the entrance. For children there’s a tour available where they can follow a treasure hunt.

*In 2017 there will start a review of the museum.

Thank you K. De Voecht en I. Rombout – TRAM 41

© Debby Van Linden

Returning…(1): Turnhout*

Vooreerst wens ik u een hart-elijk en bezielend 2015 toe!

Tijdens deze koude lichtperiode blijven de begijnhoven mij intrigeren. Bij de overgang naar een nieuw jaar heb ik bewust de tijd genomen een aantal hoven die op mijn queeste tot nu toe van grote betekenis zijn (geweest) opnieuw te bezoeken. Met deze ‘trilogie’ open ik graag het nieuwe jaar.

De regendagen voor Kerst lieten me weten dat de kans op ‘lichtjes’ heel klein ging zijn… tot het dan toch opklaarde! Opgelucht en blij trokken we op Kerstavond naar Turnhout om het verlichte begijnhof te aanschouwen**. Ik was heel benieuwd hoe het hier zou zijn in vergelijking met het vorige hof vol lichtjes.

Turnhoutrijlichtjes

De poort doorgaande aanschouwde ik de voormalige vrouwenstad: ‘Wauw!’ In stilte wandelde ik het hof door, langs de Kerststal-mozaïek, naar de kerk toe, het smalle padje naar de Lourdesgrot, langs de infirmerie…

Turnhoutkerstalsteentjes

Turnhoutkerk2

Soms zijn geen woorden nodig en kan je gewoon ‘zijn’: zo’n moment beleefde ik, wandelende door het hof. Ik was blij weer in deze vrouwenstad te zijn, een plaats waar Herstory is/was, een ademruimte in de drukte,…

Turnhouthuisverlicht

En daar was ze weer: Maria! Zelfs vanop een grote afstand is ze altijd zichtbaar.

turnhoutwegbuiten

TurnhoutMariagroot

Vanuit de verte liep ik op haar toe en ik besefte hoe ik hier een overgangsstap had gemaakt vanuit mijn eigen ‘donkerte’, mijn zoeken naar wie ze was, naar het loslaten van alle verhalen die me over haar verteld waren… en alvorens het hof te verlaten, groette ik haar vol dankbaarheid om vervolgens te beseffen: ‘Zij, het is zij die licht brengt, altijd weer.’

 * Door een technische fout is dit stukje mogelijk op een eerdere datum in uw mailbox verschenen. Mijn excuses indien dit het geval zou zijn.
** Elk jaar op kerstavond zijn er lichtjes in het Turnhoutse begijnhof. Op deze site treft u alle info.

© Debby Van Linden

 

Herstorisch Turnhout: langgerekt en begunstigd

Het begijnhof van Turnhout werd gesticht op gronden van het nabijgelegen kasteel. Het stichtingsjaar van het hof is onbekend, wel weten we dat hertogin Maria van Brabant en  haar zus Johanna, de begijnen steunden door middel van beurzen en schenkingen. In tegenstelling tot de explosieve groei van het begijnenaantal op andere hoven, kende dit hof een rustige groei.

In de 16e eeuw leed het hof schade door een brand en werd het kerkinterieur door de Beeldenstorm beschadigd. De 17e eeuw bracht terug welvaart: aristocratische steun van Albrecht en Isabella deed het hof verdubbelen in omvang en leidde tot de bouw van een nieuwe kerk. De Franse inval in de 18e eeuw zorgde voor turbulentie: voortaan moesten de begijnen huur betalen voor hun woningen en de poort werd verwijderd. Het begijnenaantal liep sterk terug. In de 19e eeuw zorgde de bouw van een Lourdesgrot als bedevaartsplek voor inkomsten en een nieuwe intredingen. Het begijnhof leed weinig onder de wereldoorlogen, doch het effect van de ontkerkelijking zorde voor een langzame uitdoving van het aantal begijnen.

P1040361

P1040366

De begijnhofpoort, daterend van 1700, is er ééntje om ‘u’ tegen te zeggen: groot, massief, vroegclassisch en met Begga bovenaan in de nis.

Huidige begijnhofkerk.

Huidige begijnhofkerk.

De huidige kerk, gebouwd in de periode 1662 – 1667, is gewijd aan het heilig kruis en vertoond zowel gotische als barokke elementen. Op de plaats van de eerste begijnhofkerk (13e eeuw), staat nu de kruisberg.

Kruisberg.

Kruisberg.

P1040426

P1040462

Absoluut de moeite waard is een bezoek aan het begijnhofmuseum, gehuisvest in de vroegere woning van pastoor Mermans en een stuk van het aangelegen conventshuis. Je kan o.a. de raadzaal en de keuken bezichtigen, hun kantwerk bewonderen, een stukje Hollandse invloed terugvinden in talrijke delftsblauwe voorwerpen,…

P1040475

Verpozen kan in de binnentuin, waar je niet alleen kan genieten van het groen maar ook een knipoog naar de begijnen aantreft…

P1040450

P1040454

Elke woensdag tijdens de maanden juli en augustus gaat er een gratis gidswandeling door, startende in het museum. Fijn om dan een keer de kerk en de kapel van binnenuit te leren kennen!

P1040530

Turnhout: langgerekte zorg …en overgave

Net bekomen van de indrukken van Herentals, fietsten wij het volgende begijnhof tegemoet: Turnhout. Even daarvoor was ik te weten gekomen dat er een begijnhofmuseum was… dit maakte mij heel nieuwsgierig. Ondertussen merkte ik bij mezelf de dag ‘de dag’ te kunnen laten, de dingen gewoon op mij te laten afkomen, de weg ‘de weg’ te laten zijn…

P1040359

De poort binnengaan, een nieuwe wereld tegemoet treden… abdrupt bleef ik staan: deze vorm van begijnhof had ik nog nooit gezien: twee parallel lopende huizenrijen in een langgerekte vorm! Hier was zorg aanwezig: duidelijke bordjes met de belangrijkste plaatsen en bezienswaardigheden van het hof, onderhouden groen, gerestaureerde huizen,..

P1040385

P1040561

Het eindeloos lijkende hof naar achteren doorwandelende liet ik de verschillende stukken op mij afkomen: de huizen en conventen, de pompplaatsen, de Lourdesgrot, de kerk, het ruisen van de wind door de bomen,… de rust en de stilte.

P1040569

Bij het zien van het Mariabeeld aan de Lourdesgrot bekroop mij weer dat ‘dubbele gevoel’: Maria, zo aanbeden en tegelijkertijd zo buigend, dat wrong vanbinnen. Tegelijkertijd gaf die plaats mij een enorme rust… ik kon mijn verwarring niet duiden, leek enkel nog meer vragen te krijgen.

P1040411

Aan de poort van de infirmerie viel mij het enorme aantal bedankplaatjes, gericht aan Maria, op. Ik realiseerde mij dat, alhoewel jezus de centrale figuur van het christelijk geloof vormt, veel mensen zich op de één of andere manier toch tot Maria wenden met hun vragen en wensen én hun dankbaarheid tevens uitdrukten in een gedenkplaatje. ‘Hoe komt dit toch?’ vroeg ik mij af. Op het pleintje van de infirmerie zette ik mij neer: de stilte boodt mij wederom voeding in de vorm van een pauze.

P1040413

In de namiddag stapten wij het museum binnen, waar een hartelijk onthaal volgde. In het hele gebouw kwam het begijnenleven aan bod met tekst, foto’s en gepast beeldmateriaal. Alles was precies gedocumenteerd en werd met veel zorg uitgestald. Ik genoot van de tocht door het museum, nam talrijke foto’s en nam enthousiast en nieuwsgierig elke ontdekking in elke kamer in me op.

P1040425

Na de eerste helft van het museum bezocht te hebben, namen wij een pauze in de binnentuin. Terwijl ik een aantal foto’s nam, werd ik overvallen door een diep gevoel van dankbaarheid terwijl mijn lens mijn compagnon zichtbaar maakte. Ik besefte wat een rijkdom het was om iemand die me steunde bij mij te hebben, niet alleen in mijn zoektocht (nu al tien begijnhoven lang), ook in deze rouwperiode over mijn grootmoeder.

P1040379

Na nog een laatste keer over het hof gewandeld te hebben, beende ik richting poort. Terwijl ik het Mariabeeld in de nis aan de achterkant van de poort waarnam, maakte ik een innerlijke ‘klik’. Krachtig rechtopstaand en met de diepblauwe sterrenhemel op de achtergrond, dat was voor mij ‘dé Maria’ die mij voeding gaf. En terwijl ik blij omhoog keek, besloot ik ‘een deal’ met haar aan te gaan… ik voelde me innerlijk zeggen: ‘Ok, toon me jouw verhaal en ik zal luisteren…’. Op dat moment liet ik mijn aangeleerde kennis over haar los en maakte met volle overgave ruimte voor een ander verhaal: voor HerStory.

P1040363