In memoriam: acht eeuwen begijnenerfgoed – In memoriam: eight centuries of beguine heritage

(In English: see below)

Zes jaar geleden, op 14 april 2013, overleed de laatste begijn, Marcella Pattyn. Zij knipte de draad door van acht eeuwen geleefd vrouwenerfgoed: vrouwen die een nieuwe levensstijl en een nieuw literair genre op de kaart zetten. De begijnen, de grootste en langstdurende beweging uit de Westerse geschiedenis, worden tot op vandaag gelabeld als ‘vaag’ en ‘onbestemd’, zo onrecht aandoende aan het erfgoed dat zij hebben neergezet.

begijnPrenenbriefkaartcollectieJStormeSTORME_PBK_0487

Begijn op het Elizabethbegijnhof te Sint-Amandsberg. Copyright: Archief Gent, collectie J. Storme, STORME_PBK_487 (digitaal gebruik)

Doorheen de geschiedschrijving zijn de begijnen bedolven onder lagen van betutteling, en versuikering, waarbij hun verhaal dan weer door de ene dan weer voor een ander doeleind werd toegeëigend. Deze lagen eraf schrapen en dat wat geschieden-is terug schenken aan zij die het geleefd hebben, …. de begijnen zelf, vanuit het principe ‘ere wie ere toekomt’, is wat zij rechtmatig verdienen.

(English)

Six years ago, on April 14th 2013, the world last beguine died. Marcella Pattyn cut the rope of eight centuries of beguine herstory: women who invented a new way of life and a new literacy. The beguines made the largest movement in Western herstory, yet their heritage is labeled as ‘unclear’, not honouring the legacy they left.

begijnPrenenbriefkaartcollectieJStormeSTORME_PBK_0487

Beguine on the beguinage of St.-Amandsberg (Gent). opyright: Archief Gent, collectie J. Storme, STORME_PBK_487 (digital use)

Through history the beguines were covered under layers of sugar and a greater attention on the impact of church sources instead of naming their strength. They got used for many purposes, their story taken from them. it’s time to scratch those layers away and to give their back to the only ones who own it,… the beguines themselves. 

Copyright: Debby Van Linden

Advertisements

‘Begijnen’ in 2018: een terugblik – Looking back on a beguine 2018

(English: see below)

Verder bouwen aan het boek ‘Wijze vrouwen’

Het afgelopen jaar 2018 stond volledig in het teken van het ‘Wijze vrouwen’-boek: archiefbezoeken werden afgewerkt waarna alle aandacht ging naar de start van ‘deel 1: achthonderd jaar begijnengeschiedenis’. Als kapstok werd een fasenmodel ontwikkelt, om zo de begijnengeschiedenis op een ‘verteerbare’ manier weer te geven. Donateurs werden halfjaarlijks van het vorderen van het project ‘Wijze vrouwen’ op de hoogte gehouden.

begijntje-2

Begijn kijkt uit het raam. Copyright: ‘Beeldenplukker’ – met toestemming.

De versuikering voorbij…

Sinds de actie voor ‘begijn’ op het Gentse straatnaambord van Marcella Van Hoecke in 2017, slingert een groeiend besef van de noodzaak tot het wegvegen van de ‘versuikering’ van de begijnen zich doorheen Vlaanderen. Een aantal begijnhoven droegen ‘begijnen’ reeds uit, anderen sprongen op de kar. Op het vaak onbedoelde, doch versuikerde gebruik van de naam ‘begijntje(s)’ werd door middel van een bericht vriendelijk, doch aandringend de vraag gesteld van de betuttelende schrijfwijze af te stappen. Besturen van begijnhoven, hieraan verbonden organisaties, archieven en specialisten ter zake, betrokkenen en iedereen die het begijnenerfgoed genegen is,… allen dragen we bij aan de boodschap ‘we zeggen ‘begijnen”. Hierbij een warme oproep de versuikering van de begijnen in Vlaanderen en Nederland te maken tot wat ze is, namelijk ‘voorbij’.

(English)

Working for ‘Wise women’

In 2018 all attention was foced on working for ‘Wise women’:  as archive visites ended, the beginning on part one ‘Eight hunderd years of beguine herstory’ took place. A moel, consisting of different stages of beguine herstory, was developed to offer the reader an overview of the many achievements of the beguines. Funders recieved every six monhs a report of the research progression.

begijntje-2

Beguine looking out of the window. Copyright: ‘Beeldenplukker’ – with permission.

Erasing the sugar coat on the beguines

Since the change of the street name of beguine Marcella Van Hoecke in 2017, a growing realisation of the need to erase the surgary layer on the beguines in Flanders and the Netherlands rose. A few beguinages already took a clear stand in this, others took the idea in. Mostly not mend to belittle, but still not giving them a worthy place, the name ‘little beguine’ pays no respect to the women. Those who still do this, got a friendly but steady message to change that. Specialists, boards of beguinages, archives and everybody who is someway involved or interested in beguines and beguinages… we all are able to lift our voice and pen, saying ‘beguines’. As 2019 has started, I kindly invite you to join this movement and to give the sugar coating on the beguines the place where it belongs,.. in the past. We say ‘beguines’ and speak it into existence.

© Debby Van Linden

 

Vrouwensteden in een bad van licht – Women cities bathing in light

(In English: see below)

Tijdens de kortste dagen van het jaar 2018 laten enkele begijnhoven een sfeervolle gloed over hun erfgoed hangen. Zowel in Leuven, Kortrijk als Turnhout kan je tijdens de decembermaand de vrouwensteden in een ander licht aanschouwen…

  • Universitair Woonerf Groot Begijnhof ‘Ten Hove’ Leuven

op 8 december van 17u tot 21u verlichten kaarsen het gehele begijnhof. De organisatoren, de Leuvense groep ‘Mannen van ’70’, verkopen kaarten ten voordele van de ‘Make a wish’-foundation ter vervulling van de wens van kinderen met een levensbedreigende ziekte.

 

fotoleuvenhofcaroliencoenen

foto door Carolien Coenen – met toestemming

  • Sint-Elisabethbegijnhof te Kortrijk

verlicht van 10 december tot 6 januari de vrouwenstad in Kerstsfeer, een realisatie vanuit de leerwerkplaats Kortrijk.

  • Sint-Catharinabegijnhof te Turnhout

Op 24 december van 17u30 tot 21u straalt het begijnhof één en al kaarsgloed uit, met dank aan vele vrijwillige handen. Het Begijnhofmuseum is die avond uitzonderlijk tot 21u open (gratis toegang).

 

(English)

During the shortest days of December a few beguinages will bathe in lights. The women cities of Leuven, Kortrijk and Turnhout provide an opportunity to see them in a different light…..

  • University Residency Large Beguinage ‘Ten Hove’ Leuven

from the 8th of December from 5 till 9 o’clock  the whole beguinage will bath in lights. This work is organised by ‘Mannen van ’70’, selling cards to fund ‘Make a wish’: on organisation who realises dreams from dying children.

 

fotoleuvenhofcaroliencoenen

picture by Carolien Coen – with permission

  • Beguinage Saint-Elisabeth at Kortrijk

from the 8th of December till the 6th of January the women city wil be decorated with Christmas lights, a realisation of a social learning project at Kortrijk.

  • Sint-Catharinabegijnhof te Turnhout

On the 24th of December from 5’30 till 9 o’clock the beguinage will glow in candles, a realisation by many voluntary hands. The Beguinage Museum will be open that evening till 9 o’clock – free entrance.

 

© Debby Van Linden

 

Restauraties begijnenerfgoed Gent – Restaurations beguine heritage Ghent

(In English: see below)

Het begijnse erfgoed bewaren betekent een ware uitdaging aangaan: zorg voor monumenten betekent blijvend restaureren. Hoe staan de zaken ervoor te Gent?

De restauratiewerken op de Gentse begijnhoven staan niet stil, zowel een aantal huizen van de voormalige Ter Hoye vrouwenstad als een huis aan de Begijnhofdries op het ‘oude’ Sint-Elisabethbegijnhof staan in de stijgers. Ook de begijnhofpoort van laatstgenoemd hof wordt momenteel aangepakt: een korte toelichting.

Achtergrond

Einde negentiende eeuw, een paar jaar nadat de begijnen hun nieuwe begijnhof te Sint-Amandsberg bewonen – dankzij het deskundig leiderschap van grootjuffrouw Julia Verhaeghe! – zet de stad Gent verdere stappen ter ontmanteling en afbraak van de voormalige vrouwenstad: enkele huizen en de groteske begijnhofpoort worden resoluut afgebroken. Dankzij inspanningen van ‘De Vrienden van Oud-Gent’ zal het poortgebouw in de jaren 1920 herrijzen aan de ringkant van het Bijlokemuseum. De stenen van het gebouw bestaan deels uit gerecupereerde en nieuwe materialen.

BijlokeSTAMpoortbegijnhof

De begijnhofpoort van het ‘oude’ Sint-Elisabethbegijnhof te Gent, rond 1920 aan de Bijloke-site. Foto copyright: De Zwarte Doos, Archief Gent, SCMS_FO_1022, met toestemming.

Restauratie

Momenteel staat het poortgebouw in de steigers ter herstelling van zowel de gevel, de daken en het schrijnwerk. Samen met het gebouw wordt ook de aangrenzende Armenpoort en de Baudelozaal aangepakt. De voorlopige planning geeft aan dat de werken tegen einde 2018 klaar zullen zijn.

P1030767

Begijnhofpoort ‘Sint-Elisabethbegijnhof Gent’ voor de restauratie, gelegen langs de ringkant van de Bijloke-site. Foto copyright: D. Van Linden.

Met vriendelijke dank voor passende informatie aan W. De Vuyst, Onderzoek en collectie, STA’M – Bijlokesite.

(In English)

Preserving the beguine heritage is a true challenge: care for monuments means processing ongoing restauration. How are things going in Ghent?  

Restauration works on the beguine heritage are done on three places: at houses at the women city of Ter Hoye, at a house on the beguinage of Saint-Elisabeth (placed at the central square called ‘Begijnhofdries’) and the former gate building is renovated. A short explanation on the last restauration works…

Background

By the end of the nineteenth century, a few years after the beguines moved to their new women city at Sint-Amandsberg – a realisation of clever negotiation by misstress Julia Verhaeghe!- , the city of Ghent continues to destroy parts of the beguinage: a few houses and the gate are removed. The political work from the group called ‘De Vrienden van Oud-Gent’ will gain results: around 1920 the gate building of the old beguinage was rebuild at the Museum on the former monastry called ‘De Bijloke’. The stones of the gate building are a combination of new and original materials.

BijlokeSTAMpoortbegijnhof

Gate building of the ‘old’ beguinage Saint-Elisabeth  (Ghent), around 1920 at the Bijloke-site. Foto copyright: De Zwarte Doos, Archief Gent, SCMS_FO_1022, with permission.

Restauration

Today restauration works on the gate building are in progress: the surface, the roof and all joinery will be inspected and refreshed. The adjacent buildings, e.g. the Room ‘Baudelo’, will be restaurated together with the central gate. By the end of 2018 all works should be finished.

P1030767

Gate building of the ‘old’ beguinage ‘Saint-Elisabeth’ at Gent’ before restauration, now located at the Bijloke-site. Foto copyright: D. Van Linden.

Thank you for providing kind information: W. De Vuyst, research and collection, STA’M – Bijlokesite.

© Debby Van Linden

 

 

5 jaar begijnenpassie – Five years of beguine inspiration

(In English: see below)

Vijf jaar geleden, op 18 mei 2013 precies, sloeg op het Antwerpse begijnhof de begijnse passie in… om zich diep te nestelen en te zorgen voor een reis vol ontdekkingen en inspiratie, overgaande in een eigen-zinnige inzet voor en het uitdragen van het begijnenerfgoed als deskundige.

De passie verdiepte zich, verbreedde mijn horizon, leidde tot vele nieuwe contacten en nieuwe wegen. Ik ben alvast benieuwd naar wat nog komen zal… maar eerst even vieren!

smulpaapje-5-jaar-taart-web2

(English)

Five years ago, on May 18th exactly, my passion for the beguines arose at the beguinage of Antwerp… she settled herself into the depts of my soul and took me on a journey full of discoveries and inspiration, resulting in carrying forward their heritage as an expert.

This passion developed, grew, expanded, leading to many contacts and new roads. I’m looking forward to what will come…  after a well deserved celebration!

 

Eén jaar ‘Wijze vrouwen’-onderzoek: een terugblik -Looking back on one year of research on ‘Wise women’

(English: see below)

Op 7 maart 2015, zowat een jaar geleden, duwde ik, ondersteunt door het Kortrijkse begijnhof, een oproep tot sponsering voor een begijnenboek de wereld in. Het idee was ontstaan enkele maanden eerder, de voorbereidingen (o.a. inwerking in het archiefwezen) namen zes maanden in beslag. De crowdfunding lanceren betekende een risico nemen: zouden mensen willen steunen? Was Vlaanderen (en daarbuiten) klaar voor een boek vanuit vrouwelijk perspectief genaamd ‘Wijze vrouwen’?

 

Het antwoord werd snel duidelijk: ‘ja’. En zo geschiedde: ik dook in de wereld die het begijnse erfgoed rijk is, een ware ‘Reformatie’ in tijdsbesteding en ideeëngoed. Eén ding werd me snel duidelijk: deze vrouwen waren ‘van alle markten thuis’. Als projectleidster verdiepte ik me in deze ‘markten’: (politieke) geschiedenis, theologie, archiefwerk alsook opzoekmethoden, lezen, schrijven, onderzoekers bevragen en verslaggeving.

Ondertussen is er een jaar van hard werken voorbijgegaan, één derde van het begijn(hoof)se  parcours is achter de rug. Momenteel ligt de nadruk op verwerking en schrijven aan de laatst bezochte archieven van Vlaams-Brabant. Vanaf mei gaat het onderzoekswerk richting noorden.

Boek wijze vrouwen

Foto en ontwerp: W. Vandamme

Alhoewel archieven en bibliotheken een rijk arsenaal aan materiaal bieden, is me ondertussen duidelijk geworden dat ‘geschiedenis’ breder is dan dat: het is iets dat de begijnen elke dag ‘leefden’ en waar ze soms op gewiekste wijze gebruik van maakten. Ik vraag me af hoeveel, al dan niet religieuze zaken, ‘in de minne’ werden geregeld.

Een jaar geleden begon ik groen maar vastberaden aan dit begijnse avontuur, ondertussen komt het terrein me vertrouwder over. De (onderzoeks)weg doorheen het Vlaamse land  bewandelende, bracht me in contact met uiteenlopende situaties en een rijke variatie aan mensen. Ik maakte kennis met onbekende poorten, geboden kansen, ondersteunende woorden, maar ook jaloezie, vertrouwenskwesties en de nood aan juridische kennis. De passie is echter enkel maar gegroeid, de vrouwen blijven me verbazen. Onder de suikerzoete, 19e eeuws geromantiseerde laag van deze vrouwen ligt een zee van 800 jaar herstorisch erfgoed dat mij tot op vandaag blijft begeesteren.

(English)

At about one year ago, on March 7th 2015, and supported by the beguinage of Kortrijk I lanced a call to gather fundings for a book about the beguines. The idea was born a few months before that particular month. Preparations (e.g. learning how to do archive work) took a period of six months. Putting the crowdfunding out was taking a risk: would there be support for ‘Wise women’? Where people in Flanders (and abroad) ready for a book from a feminime perspective?

These questions were quickly answered: ‘yes’. And so it happened I dove into the world of the beguine heritage. Now I can call it a ‘Reformation’ on ideas and how to spend my time. One thing got clear to me: these women brought many fields together. This made me wanted to explore them: theology, archive work, research methods, interviewing other researchers,…

One year of hard work has past, one third of the road lays behind me. At this moment the focus is put on writing about the beguinages of the central part of Flanders. From May on the north side of Belguim will be visited.

medieval-woman-writing-detail

One thing is defenitely clear to me: although libraries and archives show a rich collection of information, the word ‘herstory’ are so much broader then that. The beguines lived every day their heritage. I truly believe many things were not written down.

One year ago I started this aventure with a determined heart and a searching spirit. Walking this road, I got to meet different people and situations. I got chances, supporting deeds and words, but also negativity. The beguines keep on surprising me, my passion grows. Underneath the in the 19th century romantised, sugary layer on the beguines there’s an ocean of 800 herstorical heritage that keeps me inspired.

© Debby Van Linden

Bezoekerscentrum begijnhof Diksmuide (4)-Visitors centre: the beguinage of Diksmuide (4)

(In English: see below)

Enkele maanden geleden verscheen een reeks over begijnenmusea. Ook in Diksmuide werd er geïnvesteerd om een modern bezoekerscentrum te lanceren. Hierbij laat ik het graag aan bod komen.

Het begijnhof van Diksmuide, specifiek de ‘overblijvende’ vleugel ten tijde van de Franse Revolutie, stond een drietal jaren in de steigers. Naast de gerestaureerde vleugel werd ook het voorhene portiertressenhuis opgeknapt. Boven de winkel met zelfgemaakte decoratieve geschenken door de bewonersgroep ‘De Lovie’, genaamd ‘Huis van juffrouw Sibylle’, werd een modern bezoekerscentrum aangelegd.

Bij binnenkomst in het begijnhof wordt een kort overzicht van de begijnengeschiedenis van Diksmuide aangeboden. Het Bezoekerscentrum aan de overkant van de ingangspoort verwelkomt geïnteresseerden.

p1080809

Bezoekers kunnen in het centrum via een tijdslijn de geschiedenis van het begijnhof volgen en enkele schilderijen en beelden van nabij bekijken.

p1080785

Het bezoekerscentrum toont een mooie investering in de begijnse geschiedenis met recent verkregen informatieve stukken – het begijnhof werd immers tot ruïne gebracht door de Eerste Wereldoorlog en verloor daardoor haar geschiedkundig materiaal. Met het nieuw ingerichte informatieparcours, zorg en overzicht uitstralende, wordt ook op het begijnhof van Diksmuide de begijnengeschiedenis in de belangstelling gezet.

Adres en openingsuren:

Begijnhofstraat 2 te 8600 Diksmuide

Open van woensdag t.e.m. zaterdag van 14u tot 17u30.

(In English)

A few months ago I published about beguine museums. In the west part of Flanders, specificially in Diksmuide, recently a small but modern beguine museum was installed.

The part of the beguinage, kept during the French Revolution, was renovated for three years. One house was transformed into a shop where decorations, made by residents of ‘De Lovie’*, are sold. On the second floor the Visitors Center is located.

Walking through the entrance of the beguinage, a short summary of the past of the beguinage is explained. The Visitors Center is located richt in front of those information panels.

p1080809

Represented in a time line, you gain information about the past of the beguines and their women city. Archive documents are presented and a few paintings can be viewed.

p1080785

This Visitors Center shows a recent, carefull and thoughfull investment in the past of the beguines with recent archive material – the beguinage was ruined during the First World War and lost a lot of documents. Providing this beguine museum is a new piece of beguine past, being put in the spotlight!

Location and opening times:

Begijnhofstraat 2, 8600 Diksmuide

Open from Wednesday till Saturday from 2 o’clock till 6’30.

*’De Lovie’ is a community of people with mental disabilities.

Met grote dank aan C.  Vandewalle voor de vriendelijke toelichtingen en informatie./ Thank you at C. Vandewalle for providing friendly services and information.

© Debby Van Linden