‘Wijze vrouwen’-project: laatste dagen! – ‘Wise women’-project: last days!

(in English: see below)

cropped-geef-de-begijnen-een-identiteit-01.jpg

Het ‘Wijze vrouwen’-project loopt bijna op haar einde*. Ondertussen staat de teller op 60 percent!

Hierbij danken we alvast de donateurs die een bijdrage leverden: zowel bekenden als onbekenden gaven een donatie. Ook van bewoners van het Kortrijkse begijnhof, het Gentse ‘Ter Hoye’-begijnhof en de Vrienden van het Begijnhof van Turnhout kwam er hartverwarmende steun. Tevens een oprechte ‘dank u’ aan de donateurs vanuit Italië. Speciale dank gaat alvast uit naar de verkregen steun vanuit het Kortrijkse hof, zijnde de ‘Vrienden en bewoners begijnhof Kortrijk’ en KU Leuven Groot Begijnhof, fijn te merken dat de begijnhoven zélf dit project steunen.

Debbyresarch

Alvast de eerste zaken aan het doornemen. (foto: W. Vandamme)

Om het boek te kunnen realiseren, hebben we nog een aantal donaties nodig: neem de kans om bij te dragen aan het ‘Wijze vrouwen’-boek! Geef de begijnen de identiteit die ze meer dan verdienen, zet ze mee neer in woord en beeld!

*De crowdfunding sluit op 17 april.

The ‘Wise women’-project is almost ending: one week to go*. We are counting 60 percent! We wish already now to thank everybody who provided a donation: support came from people who we know and also from unknown corners. We wish to thank the residents of the beguinage of Kortrijk and Gent (Our Lady Ter Hoye) also the ‘Friends of the beguinage of Turnhout’ for their generous support. A warm ‘thank you’ to the people who donated all the way from Italy. A special word of thanks goes to the beguinage of Kortrijk – ‘Friends and residents of beguinage Kortrijk’- and to the Catolic University-Great Beguinage Leuven: the warm support from the beguinages themselves is genuinely appreciated.

Debbyresarch

Preparing… (photo: W. Vandamme)

To realise this boek, we need a few more donations: take your chance to provide for the ‘Wise women’-book! Give the beguines the identity they deserve, let’s put them, the women who made a past of 800 years, in the spotlight!

*the crowdfunding will close on April 17th.

Terugblik op 2015 – Looking back on 2015

(English: scroll down, please.)

Eerst en vooral wens ik u een gelukkig en voorspoedig begijnengoed jaar 2016!

Het nieuwe jaar open ik graag met een terugblik op het voorbije…

Bezoeken

2015 begon met het bezoek van de begijnhoven van Tongeren en Sint-Truiden, de laatsten van de Limburgse poot van de begijnhovenqueeste. Daarna waren de restanten van de Brusselse vrouwenstad en het pittoreske Anderlechtse hof aan de beurt. Vervolgens staken we de grens over richting Duitsland voor een driedaags bezoek een het Hildegardklooster.

adamikke

Bezoek aan het begijnhof van Amsterdam.

De hoven van onze noorderburen waren een aangename verrassing: Breda en Amsterdam hadden zo hun eigen charmes. De lente werd via een tussenstop aan het Brugse hof aanschouwd. Antwerpen, Gent en Tienen vormden de allerlaatste queestehaltes, om vlak erna een ‘return’ te maken naar de plek waar het ooit allemaal begonnen was: Mechelen.

Na een terugblik, gevolgd door een deugddoende vakantie besloten het begijnenvirus en ik, inmiddels goede vriendinnen geworden, dat we nog niet uitverteld waren…

…en verspreiden door te lezen, te schrijven en te verhalen…

Blog Debby IMG_9294 02

Lezing in het Kortrijkse begijnhof (foto: W. Vandamme – met dank voor gebruik)

2015 betekende ook een jaar van uitdragen: via vertelwandelingen, schrijf-en opzoekwerk bracht ik het begijnenerfgoed bij ‘Mieke en allevrouw’ alsook ‘Jan en alleman’: o.a. een artikel in de Begijnhofkrant van Turnhout, publicaties in ‘Ons Begijnhof’, vertelwandelingen en een lezing.

P1070198

Vertelwandeling gevende op het begijnhof van Sint-Amandsberg.

Daarnaast verscheen de facebookpagina ‘begijnhovenqueeste‘ met als doel begijnhoofs nieuws samen te brengen.

…naar het openen van een nieuw jaar 2016!

Begijnhovenqueeste blijft schrijven, met dezelfde formule én de toevoeging van langere artikels: een begijnenthema wordt al eens dieper uitgespit en gekruid met vurige pittigheid, krachtige kwetsbaarheid of een stillere-dan-stil-stilte.

De wijze vrouwen bleven en blijven me boeien…

© Debby Van Linden

 

First of all I would like to wish you a happy New Beguine Year 2016!

I would like to open this new year looking back on 2015…

Visiting

2015 started with visiting the beguinages of Tongeren and Sint-Truiden, the last ones from the Limburg part my quest of beguinages. After that I saw the women cities of Brussels and Anderlecht. A long drive to Germany showed me the spirit and teaching of the nuns at the monastry of Hildegard.

adamikke

Visiting the beguinage of Amsterdam.

Travelling didn’t stop as I visited the Netherlands: the beguinages of Breda and Amsterdam were surprsingly beautiful! Spring came and this meant a visit to the beguinage of Bruges to see the field of narcis flowers. AntwerpGent en Tienen were the last stops on my quest, making a return to the place were it all once started: Mechelen.

After looking back on this journey, followed by a holiday, me and my passion for the wise women – we had become good friends by then- decided to go on writing and telling about this herstory.

and bringing knowlegde to people by writing, guiding and telling… 

Blog Debby IMG_9294 02

Giving a lecture at the beguinage of Kortrijk (picture by W. Vandamme – thank you for providing).

2015 was a year of bringing the wise women in public: through guide tours, research and writing I reached out to people: e.g. an article in the Beguine Newspaper of Turnhout and Ghent,  guide tours and a lecture.

P1070198

Summer 2015: telling about the wise women at the beguinage of Sint-Amandsberg.

Honouring the wise women I decided to make a facebookpage dedicated to them: on ‘begijnhovenqueeste‘ I provide news and information about them, about their past and their heritage in these times.

…opening a new year 2016!

Community of beguine news keeps on writing! In this new year I will add longer articles about a specific beguine theme, diving  deeper into subjects, adding a slice of silence, spiciness and the power of vulnerability.

My passion for the beguines is here to stay…

© Debby Van Linden

 

Open Monumentendag, ook op de hoven…

Komende zondag 13 september gooien tal van gebouwen hun deuren open voor bezoekers: op Open Monumentendag kun je door middel van een bezoek, gidswandeling, dansvoorstelling,… kennis maken met een stuk erfgoed dat niet (zo vaak) voor publiek toegankelijk is. Ook onze begijnhoven hebben prachtige schatten om te bezichtigen…

In Oost-Vlaanderen kan je het hof van Sint-Amandsberg de Sint-Antoniuskapel bezichtigen. Spring daarna op de fiets om een beetje verder op ‘Ter Hoye‘ de begijnhofkerk, de Godelievekapel en het groothuis van naderbij te leren kennen. Liever een museum? Geniet van het groene Dendermondse hof met een kijkje in het begijnhofmuseum.

O.L.V. Ter Hoye te Gent, bij binnekomst door de poort.

O.L.V. Ter Hoye te Gent, bij binnenkomst door de poort en met zicht op de begijnhofkerk.

In Antwerpen staat de deur van de Sint-Catherinakerk in de Herentalse vrouwenstad open en in Mechelen zowel de begijnhofkerk van het grote als het kleine hof, resp. de Katelijne- en Catharinakerk. Mits stevige stappers aan je voeten kan je de stellingen rondom de kerk van het groot begijnhof op.

Sfeerbeeld van het Mechelse, grote begijnhof.

Sfeerbeeld van het Mechelse, grote begijnhof.

Limburg biedt dan weer, in het hof van Sint-Truiden, een gidswandeling aan waarbij je o.a. het Godshuis van de heilige drievuldigheid en een conventshuis kan aanschouwen.

En, vanzelfsprekend, zijn alle andere vrouwensteden ook ‘open’…

© Debby Van Linden

Herstorisch Gent – het ‘oude’ hof: van glorieuze vrouwenstad naar ontmantelde wijk

In de 13e eeuw woonden er reeds begijnen te Gent: sommige alleen en anderen in groepsverband, zoals de begijnen op het Sint-Aubertushofje* of de begijnen die in de nabijheid van de Bijloke-abdij leefden. Deze laatsten hadden hun grondgebied door tussenkomst en geldelijke steun van gravin Johanna van Constantinopel bekomen. Diezelfde gravin zal hun in 1236 nogmaals helpen bij het bekomen van ‘Broeck’, een groter gebied dan het vorige, om een begijnhof neer te poten.

Provenierstersstraat - sfeerbeeld.

Provenierstersstraat – sfeerbeeld.

In het begin van de 14e eeuw telt het hof een honderd huizen met een veelvoud aan begijnen. Het Concilie van Vienne in 1311 zal de begijnenbeweging fel terugdringen, gelukkig worden de Gentse begijnen ontzien door de tussenkomst van o.a. graaf van Bethune.

Sfeerbeeld van de Begijnhofdries.

Sfeerbeeld van de Begijnhofdries.

In de 16e eeuw teistert de Beeldenstorm en het calvinistisch bestuur het katholicisme: het interieur van de begijnhofkerk word beschadigd en soldaten namen een deel van de huizen in ter verblijfplaats. De 17e eeuw, net als op vele hoven, kondigt een grote bloeiperiode aan: het vrouwenaantal verdubbelde tot 800 en de huizen werden verbouwd. Het begijnhof straalde in grootsheid en grandeur door de vele conventshuizen en de enorme begijnhofpoort.

Conventshuis 'Heilige Kristina'.

Conventshuis ‘Heilige Kristina’.

Een eeuw later zullen de Fransen ervoor zorgen dat het hof in handen komt van de Commissie der Burgerlijke Godshuizen en als dusdanig tot stadseigendom gemaakt wordt. In de daaropvolgende regeerperiode van Willem I beschermde het stadsbestuur de begijnen nog door de verkregen regels, met als doel ‘het doen uitdoven van het begijnenwezen’, niet in de praktijk te brengen. De Belgische onafhankelijkheid veranderde hun houding: hun ideëen tot stadsontwikkeling leidde tot het dempen van de aanliggende gracht en de verkoop van omliggend grondgebied. De begijnen zagen hun hof dag per dag verdwijnen… ‘redder in nood’ was hertog van Arenberg: hij liet in het aanliggende dorp Sint-Amandsberg een nieuw begijnhof bouwen. De laatste begijnen vertrokken richting nieuwe woonplaats in 1874.

P1030767

Begijnhofpoort aan de Bijloke-abdij, gelegen aan de ringkant.

Raar maar waar, sindsdien liet het stadsbestuur het hof bijna ongemoeid: enkel de begijnhofpoort werd afgebroken en weer opgebouwd aan de Bijloke-abdij – en zo kreeg de begijnen, weliswaar onbedoeld, toch nog iets terug op hun ontstaansplaats…

Ingangspoort van de begijnhofkerk met Sint-Elisabeth in de nis.

Ingangspoort van de begijnhofkerk met Sint-Elisabeth in de nis.

De vele conventshuizen, de begijnhofkerk en vooral het Provenierstersstraatje zijn aan te raden bezienswaardigheden op dit Gentse hof.

© Debby Van Linden

*Heden het hotel ‘Poortackere’ gelegen aan de Oude Houtlei.

Het oude, Gentse hof: vertrouwd en opnieuw ontdekt

De voorlaatste queestehalte was mij zo vertrouwd dat ik er nauwelijks bij stilstond: ik fiets of wandel wekelijks een paar keer door het Sint-Elisabethhof op weg naar het hart van Gent. Tussen het drukke stadscentrum en de al even rumoerige ring, ligt deze oase.

De begijnhofkerk en het grasplein errond vormen voor mij het hart van het hof, tevens een rustpunt. Wanneer ik de kerk tot in detail bekijk, valt mij het mooie beeld van Elisabeth op, prijkend in de nis boven de ingangspoort. Haar symbolen, het boek en de kronen, ben ik ondertussen op een andere manier gaan interpreteren: vormen om te referen naar wijsheid en het resultaat van een persoonlijke ontwikkelingsweg.

P1070095

P1070089

Doorheen het hof wandelende, richt ik mijn aandacht op de mooie plekken*: de huizen langs de Begijnhofdries en de Provenierstersstraat. In dit laatste straatje is het het stilst, hier kom ik tot rust.

Provenierstersstraat - sfeerbeeld.

Naar de Provenierstersstraat – sfeerbeeld.

Dit hof heeft doorheen de geschiedenis veel meegemaakt en dat is zichtbaar en voelbaar. Als ik terug bij de ingangspoort kom en er, voor de verandering, eens rondga tref ik dit gedicht: het geeft exact weer wat ik merk…

P1030587

Soms is dat wat zo bekend en vertrouwd is, nog het verrassendst!

Terug thuis pakte ik voor de laatste keer mijn spullen bij elkaar voor een bezoek aan Tienen en een ‘return‘ naar Mechelen…

*Op het moment van schrijven zijn er vele restauraties aan de gang. 

November begijnenmaand!

De herfstwind blaast de begijnenbeweging een pittige zwaai toe! Deze maand staan ze volop in de belangstelling:

  • Begin november verscheen een artikel over begijnhovenqueeste in ‘Ons Begijnhof’, de nieuwsbrief van het begijnhof ‘Ter Hoye’ te Gent (klik op het artikel om te vergroten).

artbegijnhof1

artbegijnhof2 artbegijnhof3

  • Op zondag 9 november gaf ik een lezing in ‘De Herberg‘ te Gent over de begijnengeschiedenis en de Vlaamse hoven.
Foto door Pierre Van Uffelen

Foto door Pierre Van Uffelen

iklezingmicoDeherberg

Foto door Pierre Van Uffelen

  • Tot en met 30 november loopt er een tentoonstelling over de begijnen en hun mystiek door Dominique Vermeesch in het begijnhof te Anderlecht. Alle info vind je hier. Aansluitend geeft Alessia Vallarsa (Universiteit Antwerpen) op 20 november een lezing over de begijnen in het Erasmushuis te Anderlecht. Info en inschrijving: klik hier.

Beguina-Alessia_article

 

© Debby Van Linden

Herstorisch Sint-Amandsberg: een grootse redding

Op het einde van de 18e eeuw viel het begijnhof aan het Rabot te Gent door de Franse bezetting in handen van de Commissie der Burgelijke Godshuizen (wat we nu kennen als het O.C.M.W.). Na de onafhankelijkheid van België besliste het liberale stadsbestuur de begijnhuizen om te vormen tot armenwijken. De begijnen gingen hier niet mee akkoord, doch zagen hun begijnhof stuk voor stuk verloren gaan: de gracht werd gedempt, hun huurprijzen gingen de hoogte in,…

Reddende engel was graaf Engelbert van Arenberg die besloot een nieuw begijnhof te laten bouwen in de randgemeente Sint-Amandsberg. Op een tijdsbestek van twee jaar rees een nieuw en groot begijnhof uit de grond (! 80 huizen, 14 conventen, een infirmerie, een kapel,…); de inhuldiging vond plaats op 29 september 1874. Na de dood van de graaf werd het hof bewaard door de oprichting van een v.z.w. In de huidige conventen en woningen huizen nu een aantal sociale instellingen en diensten, alsook gezinnen en alleenstaanden.

De begijnhofpoort met het wapenschild van de hertog en patroonheilige Elizabeth kan je terugvinden in de van Arenbergstraat, terwijl je langs de achterkant het hof verlaat via de Jan Roomstraat. De poort binnengaande kom je een kleine kapel tegen met een beeld van de bewening van Jezus door Maria.

P1030912

De begijnhofkerk, gelegen tussen het Sint-Beggaplein en het Sin-Elisabethplein, is sober en gotisch geconstrueerd. Langs de koorzijde van de kerk vinden we een calvarie terug, hier gingen vroeger de openluchtmissen door.

P1030954

P1030946

Pal tegenover de kerk, op nummer 67, springt een huis eruit door de trapgevel met Brugse traveeën (‘Brugse trapjes’): het groothuis waar de grootjuffrouw verbleef, vergaderingen doorgingen en belangrijke bezoekers werden ontvangen. Het linkergedeelte van het groothuis doet dienst als infirmerie, met achteraan de infirmeriekapel.

P1030959